Ballon d’Or: Amateka y’igihembo cyahinduye uko Isi ipima ubuhangange mu mupira w’amaguru

Ballon d’Or: Amateka y’igihembo cyahinduye uko Isi ipima ubuhangange mu mupira w’amaguru

Igihembo cya Ballon d’Or gitangwa buri mwaka ku bakinnyi bitwaye neza mu mupira w’amaguru ku Isi, cyatangiye mu 1956 gishingwa n’ikinyamakuru France Football cyo mu Bufaransa.

Mu myaka 70 kimaze, cyagiye gihindura amabwiriza agenga abagihatanira, kikaba kimwe mu bihembo bikomeye kurusha ibindi mu mupira w’amaguru, nubwo hari ibihe byagiye bivugisha benshi ku buryo abagitwara batoranywa.

Kuri uyu wa 26 Ukwakira 2026, i Londres mu Bwongereza, hateganyijwe umuhango wo gutanga Ballon d’Or y’uyu mwaka, aho abakinnyi 30 bari ku rutonde rw’abahatanira igihembo cy’abagabo. Mu bahabwa amahirwe menshi harimo rutahizamu wa Bayern Munich, Harry Kane, Lamine Yamal wa FC Barcelona na Kylian Mbappé wa Real Madrid.

Ballon d’Or yatangiye ite? ryari?

Ballon d’Or, bisobanuye “Umupira wa Zahabu” mu Gifaransa, yashinzwe mu 1956 n’ikinyamakuru France Football, ku gitekerezo cy’abanyamakuru bacyo b’imikino, barimo Gabriel Hanot na Jacques Ferran.

Igitekerezo cyari ugushyiraho igihembo cyihariye gihabwa umukinnyi witwaye neza kurusha abandi mu mupira w’amaguru, hashingiwe ku bitekerezo by’abanyamakuru b’inzobere, aho gushingira gusa ku mubare w’ibitego cyangwa ibikombe ikipe ye yatwaye.

Mu ntangiriro, icyo gihembo cyahabwaga gusa abakinnyi bakomoka ku Mugabane w’u Burayi bakiniraga amakipe yo muri uwo mugabane. Iryo tegeko ryaje guhinduka mu 1995, ubwo abakinnyi bavukiye ahandi  nabo batangiye kwemererwa kugihatanira igihe bakinaga mu makipe yo mu Burayi.

Muri uwo mwaka, George Weah ukomoka muri Liberia, wakiniraga AC Milan, yabaye Umunyafurika wa mbere wegukanye Ballon d’Or.

Mu 2007, amahirwe yo kugihatanira yongerewe ku bakinnyi bose ku isi, hatitawe ku gihugu bakomokamo cyangwa aho bakinira.

Kuva mu 2010 kugeza mu 2015, Ballon d’Or yahujwe n’igihembo cya FIFA cyahabwaga umukinnyi witwaye neza ku isi, kiba FIFA Ballon d’Or. Nyuma y’icyo gihe, France Football yasubukuye igihembo cyayo ukwacyo mu 2016.

Kuva mu 2024, France Football na UEFA bafatanya gutegura umuhango wo gutanga ibihembo, ariko France Football ikomeza kugenzura uburyo abakinnyi batoranywa n’amatora.

Stanley Matthews ni we wegukanye Ballon d’Or ya mbere

Umukinnyi w’Umwongereza Stanley Matthews ni we wabaye uwa mbere wegukanye Ballon d’Or mu 1956.

Icyo gihe yari afite imyaka 41, akaba yari umukinnyi wo ku ruhande ukinira Blackpool yo mu Bwongereza. Yatsinze Alfredo Di Stéfano wa Real Madrid na Raymond Kopa mu matora ya mbere y’iki gihembo.

Kuba Matthews yaragitsindiye afite imyaka 41 byagaragaje ko ubunararibonye n’uburyo umukinnyi yitwara mu kibuga bishobora kugira uruhare rukomeye, aho kureba gusa imyaka cyangwa kuba ari rutahizamu utsinda ibitego byinshi.

Ni ibiki bisabwa kugira ngo umukinnyi yegukane Ballon d’Or?

Nta tegeko rivuga ko umukinnyi watsinze ibitego byinshi cyangwa watwaye ibikombe byinshi byanze bikunze ari we wegukana Ballon d’Or.

Amabwiriza y’iki gihembo ya 2026 ashyira imbere ibintu bitatu, bikurikira uko bikurikirana mu kamaro kabyo.

Icya mbere ni uko umukinnyi yitwaye ku giti cye, harebwa ubuhanga, umusaruro, ibihe by’ingenzi yagizemo uruhare rukomeye n’uburyo yitwaye mu gihe cyose cy’amarushanwa.

Icya kabiri ni ibyo yagezeho afatanyije n’ikipe, birimo ibikombe yatwaye n’uruhare yagize mu gutuma ikipe ye itsinda.

Icya gatatu ni imyitwarire myiza no kubaha umupira w’amaguru, birimo gukina mu mucyo no kubaha abo bahanganye.

Ku gihembo cya 2026, hararebwa uko abakinnyi bitwaye kuva ku wa 3 Kanama 2025 kugeza ku wa 19 Nyakanga 2026, harimo n’amarushanwa y’amakipe n’ay’ibihugu abaye muri icyo gihe.

Ibyo bituma ibihe byiza umukinnyi yagize mu myaka yashize bitamuhesha amahirwe yo gutsinda uyu mwaka, igihe atagaragaje umusaruro ukomeye mu gihe cyagenwe.

Ni bande batora uwatsinze?

Utsindira Ballon d’Or ntatorwa n’abafana cyangwa abayobozi b’amakipe. Atorwa n’akanama k’abanyamakuru b’inzobere mu mupira w’amaguru baturuka mu bihugu bitandukanye.

Ku gihembo cy’abagabo, hatorwa umunyamakuru umwe uhagarariye buri gihugu mu bihugu 100 bya mbere ku rutonde rwa FIFA igihe urutonde rw’abahatanira igihembo rutangazwa. Ku bagore, hatorwa abanyamakuru bahagarariye ibihugu 50 bya mbere kuri urwo rutonde.

Abategura igihembo bashyiraho urutonde rw’abakinnyi 30, hanyuma buri munyamuryango w’akanama agahitamo abakinnyi 10, akabakurikiranya bitewe n’uko abona bitwaye.

Umukinnyi uri ku mwanya wa mbere ahabwa amanota 15, uwa kabiri agahabwa 12, uwa gatatu 10, uwa kane umunani, uwa gatanu arindwi, uwa gatandatu atanu, uwa karindwi ane, uwa munani atatu, uwa cyenda abiri, naho uwa 10 agahabwa inota rimwe.

Uwabonye amanota menshi ni we wegukana igihembo. Iyo abakinnyi banganyije amanota, harebwa uwashyizwe ku mwanya wa mbere n’abanyamakuru benshi.

Ubu buryo bugaragaza ko gutsinda Ballon d’Or bidasaba gusa kwitwara neza, ahubwo ko n’uburyo ibyo umukinnyi yakoze bisobanurwa n’abatora bishobora kugira uruhare mu musaruro wa nyuma.

Lionel Messi ni we ufite Ballon d’Or nyinshi

Lionel Messi ukomoka muri Argentine ni we ufite Ballon d’Or nyinshi mu mateka, kuko yayegukanye inshuro umunani.

Yayitwaye mu 2009, 2010, 2011, 2012, 2015, 2019, 2021 na 2023. Ibyo bihembo byagiye bishingira ku bihe bitandukanye yagiriyemo umusaruro ukomeye, haba mu ikipe ya Barcelona no mu ikipe y’igihugu ya Argentine.

Cristiano Ronaldo ukomoka muri Portugal amukurikirana n’ibihembo bitanu, yegukanye mu 2008, 2013, 2014, 2016 na 2017.

Michel Platini, Johan Cruyff na Marco van Basten ni abandi bakinnyi bagize amateka akomeye muri iki gihembo, buri wese akaba yaracyegukanye inshuro eshatu.

Ku bagore, Ballon d’Or yatangiye gutangwa mu 2018, ubwo yegukanwaga na Ada Hegerberg ukomoka muri Noruveje. Umunya Espagne Aitana Bonmatí ni we wari ufite igihembo cy’abagore mu 2025, nyuma yo kucyegukana inshuro eshatu zikurikirana kuva mu 2023.

Impaka n’amateka adasanzwe ya Ballon d’Or

Nubwo Ballon d’Or ari kimwe mu bihembo byubahwa cyane mu mupira w’amaguru, amateka yayo arimo ibihe byagiye biteza impaka.

Kimwe mu byabayeho ni uko mu 2020 iki gihembo kitigeze gitangwa kubera icyorezo cya COVID-19, cyahungabanyije amarushanwa menshi ku isi. Icyo cyemezo cyateje impaka kuko hari abakinnyi bari bitwaye neza, ariko ntibagira amahirwe yo guhatanira igihembo muri uwo mwaka.

Ikindi ni uko abakinnyi nka Pelé na Diego Maradona batigeze begukana Ballon d’Or isanzwe mu bihe byabo byiza, bitewe n’amabwiriza yabuzaga abakinnyi batari Abanyaburayi kugihatanira. Mu bihe byakurikiyeho, bombi bahawe ibihembo by’icyubahiro byihariye.

Hari kandi impaka zikunze kugaruka ku buryo ibitego n’ibikombe bigereranywa n’umusaruro w’abakinnyi badakina mu mwanya umwe. Rutahizamu ashobora gutsinda ibitego byinshi, mu gihe umukinnyi wo hagati ashobora kugira uruhare runini mu kugenzura umukino no guha bagenzi be uburyo bwo gutsinda.

Abandi bakunze kwibaza niba umukinnyi ukinira ikipe ikomeye kandi igaragara cyane ku isi atagira amahirwe menshi kurusha uwitwara neza mu ikipe itazwi cyane.

Izo mpaka zigaragaza ko Ballon d’Or idashingira ku mibare yonyine. Nubwo amanota abarwa hakurikijwe amabwiriza, abatora ni bo bahitamo uko bashyira mu gaciro ibyo buri mukinnyi yagezeho.

Abahatanira Ballon d’Or 2026

Urutonde rw’abakinnyi 30 bahatanira Ballon d’Or y’abagabo rwatangajwe muri Nzeri 2026. Rurimo abakinnyi b’inararibonye n’abakiri bato, abatsinda ibitego byinshi n’abafasha amakipe yabo mu buryo butandukanye.

Harimo Harry Kane, Lamine Yamal, Kylian Mbappé, Ousmane Dembélé, Lionel Messi, Rodri, Vinícius Júnior, Erling Haaland, Jude Bellingham, Achraf Hakimi, Khvicha Kvaratskhelia, Vitinha, Luis Díaz, Bruno Fernandes, Michael Olise, Lautaro Martínez, Sadio Mané, Declan Rice, Gabriel Magalhães, William Saliba, Pau Cubarsí, Marc Cucurella, Marquinhos, Willian Pacho, Nuno Mendes, João Neves, Fabián Ruiz, Ferran Torres, Dayot Upamecano na Julián Quiñones.

Abakinnyi batatu muri bo bamaze kwegukana Ballon d’Or ni Lionel Messi, Ousmane Dembélé na Rodri.

Harry Kane ni we uhabwa amahirwe menshi

Mu makuru y’abakurikiranira hafi iby’uyu muhango yatangajwe mbere y’itangwa ry’igihembo, Harry Kane ni we wari imbere mu bahabwa amahirwe menshi yo kwegukana Ballon d’Or ya 2026.

Kane ukinira Bayern Munich yagaragaje umusaruro ukomeye mu gutsinda ibitego, anagira uruhare mu bikombe ikipe ye yatwaye. Kuba yaragize umwaka mwiza mu marushanwa y’amakipe no mu ikipe y’igihugu byongereye ibitekerezo by’uko ashobora kwegukana igihembo.

Lamine Yamal wa Barcelona na Espagne na we ni umwe mu bahabwa amahirwe, bitewe n’ubuhanga bwe, uburyo afasha bagenzi be no kuba ashobora guhindura icyerekezo cy’umukino. Kwegukana Ballon d’Or byamugira umukinnyi ukiri muto cyane mu mateka y’iki gihembo.

Kylian Mbappé wa Real Madrid na we ari mu bahatanira igihembo, bitewe n’umusaruro we mu gutsinda ibitego no kwitwara neza mu marushanwa mpuzamahanga.

Ousmane Dembélé, wegukanye igihembo mu 2025, na we yongeye kugaruka ku rutonde rw’abahatanira icy’uyu mwaka. Lionel Messi na Rodri na bo bari ku rutonde, ariko kuba barigeze kugitwara ntibihita bibaha amahirwe aruta ay’abandi.

Umuhango wo gutanga Ballon d’Or ya 2026 uteganyijwe kubera kuri London Palladium mu Bwongereza kuri uyu wa 26 Ukwakira, aho haza gutangazwa abegukanye ibihembo bitandukanye birimo icy’abagabo n’icy’abagore.

Nubwo Kane ari we wari uhabwa amahirwe menshi, igisubizo cya nyuma gishingiye ku manota y’abanyamakuru batora, bityo uwatsinze akaba ari bumenyekane nyuma y’itangazwa ry’ibyavuye mu matora.

Umukinnyi w’Umwongereza Stanley Matthews ni we wabaye uwa mbere wegukanye Ballon d’Or mu 1956.
Sangiza abandi iyi nkuru
Ibitekerezo

Nta gitekerezo kiratangwa. Ba uwa mbere gutanga igitekerezo.

Andika igitekerezo

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE

Inkuru ziheruka
  1. Abatabona bakoreshaga inkoni z’ibiti bahawe izera zifite agaciro ka miliyoni 8,5 Frw 26 Ukwakira 2026 Saa 17:17
  2. Abarangije muri UR amasomo yo kwigisha bijeje guteza imbere ireme ry’uburezi 26 Ukwakira 2026 Saa 17:07
  3. Daddy Cassanova yiyambaje RIB kubera uwamwamamaje mu gitaramo batabivuganye 26 Ukwakira 2026 Saa 16:39
  4. Venezuela: Umuyobozi w’abatavuga rumwe n’ubutegetsi wari mu buhungiro yatahutse 26 Ukwakira 2026 Saa 13:05
  5. Junior Giti asanga kuba umujyanama w’umuhanzi urusha ubwamamare bisaba kwigomwa 26 Ukwakira 2026 Saa 12:52