Rwanda: Ibihugu by’Afurika birategura ‘ijwi rimwe’ Abanyafurika bazageza muri COP27

  • NTAWITONDA JEAN CLAUDE
  • Werurwe 3, 2022
  • Hashize imyaka 2
Image

Impuguke mu kubungabunga ibidukikije ziri mu nama y’iminsi tanu iteraniye i Kigali, aho zirebera hamwe uko hashyirwaho impinduka mu bijyanye no guhangana n’imihindagurikire y’ibihe, bagamije kugira ijwi rimwe Abanyafurika bazageza ku nama ya COP27, izabera mu Misiri.

Uko kuzamura ijwi rimwe  bizafasha Afurika gushyira hamwe, kugira ngo bazagaragaze ingaruka ibihugu bikiri mu inzira y’amajyambere biterwa n’ibihugu bikize, bifite uruhare runini mu kwangiza ibidukikije bigomba kugira uruhare mu kubungabunga amashyamba, pariki n’ibindi ariko bikaba bidatanga uburyo bwo guhangana n’icyo kibazo nk’uko byemejwe mu nama y’i Paris.

Amasezerano ya Paris y’ihindagurika ry’ibihe yo mu Kuboza 2015, yari afite  intego yo kugabanya ibyuka bihumanya ikirere, hagamijwe ko ubushyuhe ku Isi butakomeza kwiyongera.  Umwe mu myanzuro yayo harimo ko ibihugu bikize bigira uruhare mu guhumanya ikirere, ibyo bihugu bizajya biha amafaranga  ibikiri mu nzira y’amajyambere ngo bikore ibikorwa bihangana n’imihindagurukire y’ibihe.

Umunyamabanga Uhoraho muri Minisiteri y’Ibidukikije Patrick Karera yavuze ko  nk’Abanyafurika  bifuza kugira ijwi rimwe kugira ngo inama ya 27 (COP27) iteganyijwe kubera mu Misiri mu mpera z’uyu mwaka wa 2022 izabe bafite imyumvire imwe ku kibazo cy’imihindagurikire y’ibihe.

Yagize ati: “Twakiriye Ihuriro ry’imiryango itegamiye kuri Leta muri Afurika riganira ku bibazo by’urusobe rw’ibinyabuzima ndetse n’ihindagurika ry’ibihe (PACJA: Panafrican Climate Justice Alliance). Icyo twifuza ni uko duhuriza hamwe ibitekerezo nka Leta, imiryango itegamiye kuri Leta ndetse n’abikorera kugira ngo tugire ijwi rimwe mu gihe tuganira ku bibazo by’ihindagurika ry’ibihe.  Twitezemo ingamba zizafatwa kugira ngo ibyo tuganira byose bihurize hamwe Afurika izabe ifite ijwi rimwe mu gihe tuzaba twahuriye mu nama ihuza ibihugu byose COP 27 izabera hano muri Afurika.”

Yongeyeho ko hahuzwa ibitekerezo ngo bagire ingamba zihuriweho kandi, amahirwe ni uko hari inama nyinshi ziga ku bidukikije, zizabera mu Rwanda mbere y’uko hazaba iyo yo mu Misiri mu mpera z’umwaka. Imyanzuro yayo tuzayikoresha dukora intego zacu tuzajyana nk’Abanyafurika mu nama ya COP27.

Augustine B. Njamnshi, Perezida wa komite ishinzwe ibya tekiniki na politiki muri PAJCA yagaragaje imbogamizi zituma ishyirwa mu bikorwa ry’imyanzuro iba yaganiriweho ridakunda.

Ati: “Imbogamizi ni ubushobozi. Haherewe ku masezerano ya Paris ni ngombwa kubona ubushobozi kugira ngo imishinga yo kubungabunga ibidukikije ishyirwe mu bikorwa. Mu ngingo ya 9 yayo masezerano ivuga ko ibihugu kize bitanga amafaranga bikayaha ibikiri mu nzira y’amajyambere kugira ngo bishyire mu bikorwa ya mishinga igamije guhangana n’imihindagurikire y’ibihe, ariko ntibikorwa nk’uko biba byemejwe mu nama.”

Yavuze ko bazakomeza gukora ubuvugizi nk’Abanyafurika bahuje ijwi.

Umuhuzabikorwa w’Imiryango nyarwanda iharanira kurengera ibidukikije no guhangana n’imihindagurikire y’ibihe mu Rwanda, Faustin Vuningoma, yavuze ko iyo nama yahuje ibihugu by’Afurika 51 itegura urugendo rujya muri Cop 27 aho ibihugu bihurira biganira ku mihindagurikire y’ibihe, ifitanye isano n’intego z’ikinyagihumbi mu iterambere SDGs.

Yagize  ati: ‘‘Inama izajyana ibibazo by’Afurika ngo bishobore kuba byakumvwa. Hamaze igihe kirekire ibiganiro bikorwa (Cop 27) aho ibihugu 197 byasinye amasezerano agamije kubungabunga imihindagurikire y’ibihe, uyu mwaka izabera mu Misiri.”

Yongeyeho kandi Afurika atari umugabane wohereza mu kirere ibyuka byinshi bigihumanya, bityo bakaba bazakomeza gukora ubuvugizi ngo ubushobozi buboneke.

Ati: “Inama ikazajyana ibibazo by’Afurika, kuko Afurika ni umwe mu migabane itajya iteza ibibazo by’imihindagurikire y’Isi kuko yohereza mu kirere ibitagera kuri 4 % gusa y’ibyuka bihumanya ikirere. Iyo uvanyemo ibihugu by’Afurika bifite ubukungu buremereye nka Nigeria, Afurika y’Epfo n’ibihugu byo mu majyaruguru y’Afurika   usanga ibyo twohereza mu kirere nko mu bihugu by’Afurika yo munsi y’Ubutayu bwa Sahara ari bike cyane. U Rwanda by’umwihariko rushobora kuba rutohereza  mu kirere 0,04%  mu kirere”.

Iyo nama  ihuje ibihugu by’Afurika 51 iteraniye i Kigali kuva ku italiki ya 1-5 Werurwe 2022.

  • NTAWITONDA JEAN CLAUDE
  • Werurwe 3, 2022
  • Hashize imyaka 2
TANGA IGITEKEREZO
Andika igitekerezo

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE