MINISANTE yaburiye abarya bakananywa isukari n’umunyu byinshi

  • KAYITARE JEAN PAUL
  • Gashyantare 4, 2024
  • Hashize amezi 4
Image

Kuri iki Cyumweru tariki 04 Gashyantare 2024, u Rwanda rwifatanyije n’Isi kwizihiza umunsi wahariwe kurwanya kanseri.

Siporo rusange izwi cyane nka CarFreeDay Minisitiri w’Ubuzima, Dr Sabin Nsanzimana, yibukije ko gukora siporo mu buryo buhoraho no kurya indyo yuzuye bigira uruhare mu gukumira indwara nyinshi zitandura zirimo na kanseri.

Siporo rusange yitabiriwe na Minisitiri wa Siporo Aurore Mimosa Munyangaju, Meya w’Umujyi wa Kigali Samuel Dusengiyumva, abahagarariye imiryango mpuzamahanga ndetse n’abatuye Umujyi wa Kigali.  

Minisitiri w’Ubuzima Dr Nsanzimana yasabye abitabiriye siporo rusange kutanywa inzoga ariko ngo n’uzisomaho akoze ku munwa ahite atereka arekere aho. Ati “Ntimuze kunywa itabi, tunyweless”.

Yaburiye abanywa isukari nyinshi ndetse bakarya n’umunyu mwishi agaragaza ko biganisha kuri diyabeti n’indwara z’umutima.

Yagize ati “Siporo mujye muyikora nibura isaha imwe ku munsi hanyuma isukari n’umunyu mubigabanye cyane kuko isukari nyinshi iganisha kuri diyabeti, umunyu mwinshi uganisha ku ndwara z’umutima, ibinure byinshi nabyo bifunga imiyoboro itwara amaraso”.

Minisiteri y’Ubuzima itangaza ko Kanseri ari wo mwanzi wa mbere w’ubuzima. Ubu ngo ni cyo kibazo gikomeye cyane cy’ubuzima abantu bafite ku Isi yose.

Ku rundi ruhande, Kanseri y’inkondo y’umura yo abantu bashobora kuyirandura kuko hari urukingo ndetse ngo ishobora kuvurwa kare igakira.

Minisiteri yemeje ko mu minsi iri imbere izashyiraho uburyo bwo kuyirandura bityo u Rwanda rukaba rwaba igihugu cya mbere kibigezeho.

Minisitiri Dr Nsanzimana yavuze ko iyo gahunda ihari.

Siporo igira uruhare mu kurinda kanseri hafi ya zose.

Umuntu ukora siporo ashobora kugabanya kanseri zose zibaho ku kigero cya 40% ibisigaye bindi bikava mu turemangingo tw’abantu ndetse n’ibindi.

Raporo y’Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima yo mu 2018, igaragaza ko muri uwo mwaka indwara zitandura zishe abantu bangana na miliyoni 41 bingana na 71% by’abantu bose bapfuye muri uwo mwaka. Abenshi muri aba bari bafite imyaka iri hejuru ya 65.

Iyo raporo ivuga ko Kanseri iza ku mwanya wa Kabiri mu ndwara zica abantu benshi ku Isi. Mu 2018, Kanseri yishe abantu miliyoni 9,8.

OMS ivuga ko hafi 70% y’abicwa na Kanseri ari abo mu bihugu bikennye n’ibifite ubukungu buciriritse.

Amafoto: Umujyi wa Kigali

  • KAYITARE JEAN PAUL
  • Gashyantare 4, 2024
  • Hashize amezi 4
TANGA IGITEKEREZO
Andika igitekerezo

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE