Abamugariye ku rugamba bishimira ko indangagaciro barwaniye zikiyoboye u Rwanda

  • KAMBANDA Noel
  • Gicurasi 26, 2026
  • Hashize amasaha 9
Image

Abakomerekeye ku rugamba rwo kubohora Igihugu basuye ahantu ndangamateka h’urugamba bakomerekeyemo, bagaragaje uburyo urwo ruzinduko rwabagaruriye urwibutso rw’ibihe bikomeye banyuzemo, bagaragaza ko banezwezwa n’uko indangagaciro zatumye bafata intwaro bakarwanya ubuyobozi bubi, zikiyoboye u Rwanda mu rugendo rugana ku mahoro, ubumwe n’iterambere rirambye. 

Iryo tsinda ry’abasaga 60 bahoze ari abasirikare ba RPA-Inkotanyi bakomerekeye ku rugamba, bakoze urugendo rw’iminsi ibiri basura ahantu ndangamateka hagaragaza inzira y’urugamba rwo kubohora Igihugu, mu rugendo rwateguwe na Komisiyo y’Igihugu yo Gusubiza mu buzima busanzwe abari abasirikare (Rwanda Demobilization and Reintegration Commission/ RDRC).

Urwo rugendo rwatangiriye ku mupaka wa Kagitumba uhuza u Rwanda na Uganda, ahatangiriye urugamba rwo kubohora igihugu ku wa 1 Ukwakira 1990. Aba bakomerekeye ku rugamba kandi basuye ibice bitandukanye biri hagati ya Kagitumba na Gatuna, birimo Gikoba ahari indake ya mbere Maj. Paul Kagame wayoboreyemo urugamba mu minsi ya mbere, Umulindi w’Intwari aho icyicaro gikuru cya RPA cyabarizwaga, ndetse n’umusozi wa Kaniga ahakoreraga Radio Muhabura.

Iri tsinda ryari riherekejwe n’Umuyobozi Mukuru wa RDRC, Valerie Nyirahabineza, hamwe na Maj Gen (Rtd) Jacques Nziza, umwungirije.

Sgt (Rtd) Peter Gisagara, umwe mu bakomerekeye ku rugamba, yavuze ko yakomeretse nyuma y’iminsi 15 gusa urugamba rutangiye, atakaza ukuguru tariki ya 15 Ukwakira 1990 mu mirwano yahanganishaga RPA n’ingabo za Leta ya Habyarimana zifatanyije n’abasirikare boherejwe na Perezida Mobutu wa Zaïre hafi n’ikigo cya Gabiro.

Nyuma y’imyaka 36, Gisagara yavuze ko kongera gusubira i Gabiro aho yakomerekeye byamugaruriye amateka n’ibyiyumvo byinshi, ariko ko yishimira ko ubwitange bwabo bwatanze umusaruro wo kubohora Igihugu no kubaka u Rwanda rwunze ubumwe. Yagize ati: “Igihugu gisaba ubwitange. Twavutse turi impunzi. Twitanze tukiri bato kandi twemera Igihugu cyacu. Turasaba urubyiruko gukomeza uwo murage w’ubutwari, gukunda Igihugu no kukirinda.”

Abakomerekeye ku rugamba bashimiye Leta y’u Rwanda n’ubuyobozi bw’Ingabo z’u Rwanda ku gukomeza kubitaho no kwita ku miryango yabo. Bavuze ko uru rugendo rwabafashije kongera kwibuka amateka y’urugamba no gusubira ku ndangagaciro zaruranze, zirimo gukunda igihugu, ubumwe no kwitangira Abanyarwanda.

Banavuze ko gusubira aho barwaniye byababereye nk’umuti ubongera imbaraga no kongera guhura n’abo basangiye amateka akomeye yo kubohora Igihugu.

Perezida wa RDRC, Valerie Nyirahabineza yashimiye Perezida wa Repubulika Paul Kagame, akaba n’Umugaba w’Ikirenga w’Ingabo z’u Rwanda, ku buyobozi yagaragaje ayobora urugamba rwo kubohora Igihugu rwahagaritse amacakubiri, itotezwa no guhagarika Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, ndetse akubaka u Rwanda rwunze ubumwe kandi rufite umutekano.

Yanashimye cyane aba bakomerekeye ku rugamba ku mutima wo gukunda Igihugu, ukwihangana, ubwitange n’umurava bagaragaje, avuga ko uruhare rwabo rukomeje kuba inkingi y’amahoro n’umutekano Igihugu gifite uyu munsi.

Umuhora w’Amateka y’Urugamba rwo Kubohora u Rwanda

Umuhora w’amateka w’Urugamba rwo Kubohora u Rwanda (Liberation History Tourism Trail) ni igikorwa kigizwe n’ahantu 29 h’ingenzi mu Turere dutandatu twagize uruhare rukomeye mu rugamba rwo kubohora Igihugu hagati ya tariki ya 1 Ukwakira 1990 na tariki ya 4 Nyakanga 1994. Utwo turere ni Gatsibo, Nyagatare, Gicumbi, Burera, Musanze na Gasabo. 

Uyu muhanda w’ibilometero 120 watangijwe nk’inzira y’ubukerarugendo igamije gufasha Abanyarwanda n’abanyamahanga gusobanukirwa amateka y’urugamba rwo kubohora Igihugu no guhagarika Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

Bimwe mu bice bigize Liberation History Tourism Trail

  • Kagitumba – Aho urugamba rwatangiriye 
  • Nyabwishongwezi – Aho Intwari Gen. Fred Gisa Rwigema yaguye 
  • Gabiro CTC – Ikigo cya mbere cya gisirikare cyafashwe na RPA 
  • Gikoba – Ahafashwe nk’ibirindiro bya mbere bya RPA 
  • Shonga – Ahatsindiwe ibirindiro bikomeye by’umwanzi bwa mbere 
  • Mulindi w’Intwari – Icyicaro gikuru cya RPF/RPA 
  • Kaniga – Ahakoreraga Radio Muhabura 
  • Ruhengeri Prison – Gereza yafungiwemo benshi mu gihe cy’urugamba 
  • CND i Kimihurura – Inyubako yabereyemo ibikorwa bya politiki byagejeje Igihugu ku ihagarikwa rya Jenoside n’intsinzi ya RPA. 

Aba bakomerekeye ku rugamba bavuga ko gusura ibi bice bibafasha gusigasira amateka no kuyasangiza urubyiruko kugira ngo ruzakomeze kubaka Igihugu rushingiye ku kuri, ubumwe n’ubutwari bwaranze urugamba rwo kubohora Igihugu.

Abamugariye ku rugamba bongeye kwiyibutsa amateka y’ibihe bikomeye by’urugamba rwo kubohora u Rwanda
Abamugariye ku rugamba basuye indake ya Maj. Pauk Kagame ku Mulindi w’Intwari
  • KAMBANDA Noel
  • Gicurasi 26, 2026
  • Hashize amasaha 9
TANGA IGITEKEREZO
Andika igitekerezo

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE