Amateka y’u Rwanda mu gushaka itike ya CAN: Kuva mu 1981 kugeza ku rugendo rwa 2027
Ku wa Gatanu tariki ya 25 Nzeri 2026 kuri Sitade Amahoro Ikipe y’Igihugu Amavubi yakiriye Ikipe y’Igihugu ya Liberia, Lone Stars mu mukino wa mbere wo gushaka itike y’Igikombe cya Afurika CAN, ukaba warangiye u Rwanda rutsinze 3-1.
Amateka y’Amavubi mu gushaka itike y’iri rushanwa ni ayahe? kure yageze ni hehe?
U Rwanda rwatangiye gushaka itike yo gukina Igikombe cya Afurika, CAN, mu ntangiriro z’imyaka ya 1980, ariko byatwaye imyaka irenga 20 kugira ngo rugere bwa mbere mu mikino ya nyuma y’iri rushanwa ndetse ubu hashize indi irenga 20 rutari rwagaruka muri iri rushanwa nubwo Ubuyobozi bw’Ikipe bwijeje ko buri gukora ibishoboka byose ngo bongere gusubira muri uyu mwanya
1981: U Rwanda rutangira urugendo rwo gushaka CAN
U Rwanda rwatangiye kwitabira imikino yo gushaka itike ya CAN mu 1981, mu gushaka itike ya CAN 1982. Mu ijonjora ry’ibanze, u Rwanda rwahawe guhita rujya mu cyiciro gikurikiraho nyuma y’uko Uganda itakinnye uwo mukino.
Mu cyiciro cya mbere, u Rwanda rwahuye na Ethiopia, umukino ubanza wabereye Addis Ababa ku wa 26 Mata 1981, Ethiopia itsinda u Rwanda igitego 1-0. Mu mukino wo kwishyura wabereye i Kigali ku wa 10 Gicurasi 1981, u Rwanda rutsinda 1-0, ariko rutsindwa na Ethiopia kuri penaliti 4-3, bituma rudakomeza.
Iyi ni yo yabaye intangiriro y’urugendo rw’u Rwanda rwo gushaka itike ya CAN.
1984: U Rwanda rwongera kugerageza
Mu gushaka itike ya CAN 1984, u Rwanda rwatsinze Somalia igitego 1-0 mu cyiciro cy’ibanze, mbere yo guhura na Tunisia mu cyiciro gikurikiraho.
Tunisia yatsinze u Rwanda 5-0 mu mukino ubanza, naho mu mukino wo kwishyura Tunisia itsinda 1-0, bityo u Rwanda rusezererwa.
Mu myaka yakurikiyeho, u Rwanda rwakomeje kujya mu marushanwa yo gushaka itike, ariko ntirwabasha kugera mu mikino ya nyuma.
1988–2002: Urugendo rutoroshye rwo gushaka itike
Icyo gihe, u Rwanda rwakomeje kugaragara mu gushaka itike ya CAN, ariko nta na rimwe rwabashije kubona itike yo kujya mu mikino ya nyuma.
Hari imyaka imwe n’imwe rutigeze rukina imikino myinshi kubera uburyo amatsinda cyangwa ibyiciro by’ijonjora byari biteye, ndetse hari n’aho rwasezereye cyangwa ruhabwa gukomeza bitewe n’uko uwo bahatanaga atakinnye. Amakuru y’amateka agaragaza ko u Rwanda rwakomeje kugira uruhare mu gushaka itike kugeza rubonye umwanya mu mikino ya nyuma bwa mbere mu 2004.
2004: U Rwanda rugera muri CAN bwa mbere
Umwaka wa 2004 ni wo wihariye mu mateka y’umupira w’u Rwanda, kuko rwabonye bwa mbere itike yo gukina CAN yabereye muri Tunisia. Mu mikino itatu y’amatsinda, rwatsinzwe na Tunisia ibitego 2-1, runganya na Guinea igitego 1-1, mbere yo gutsinda Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo igitego 1-0.
U Rwanda rwabonye amanota ane, ariko ntirwarenga amatsinda. Kugeza ubu, iyi ni yo nshuro imwe gusa Amavubi yageze mu mikino ya nyuma ya CAN. CAF nayo ivuga ko u Rwanda rwitabiriye CAN inshuro imwe gusa, muri Tunisia 2004.
2006–2023: U Rwanda rwakomeje gushaka itike
Nyuma ya 2004, u Rwanda rwakomeje gushaka gusubira muri CAN ariko ntirwabigeraho.
Mu gushaka itike ya CAN 2006, CAN 2008, CAN 2010, CAN 2012, CAN 2017, CAN 2019, CAN 2021 na CAN 2023, Amavubi yakomeje gukina imikino y’ijonjora ariko ntiyabona umwanya wo kujya mu mikino ya nyuma.
Muri CAN 2023, u Rwanda rwari mu itsinda rimwe na Senegal, Mozambique na Benin. Rwakinnye imikino itandatu, runganya itatu, rutsindwa itatu, rubona amanota atatu gusa.
CAN 2025: U Rwanda rwongeye kwegera itike
Mu gushaka itike ya CAN 2025, u Rwanda rwari kumwe na Nigeria, Benin na Libya.
Amavubi yakoze urugendo rwaranzwe n’imikino ikomeye, ndetse ku mukino wa nyuma rutsindira Nigeria iyo ibitego 2-1. Icyo gihe u Rwanda rwasoje rufite amanota umunani, runganya na Benin.
Benin ni yo yabonye umwanya wa kabiri kubera amategeko y’imikino yahaga agaciro ibyavuye mu mikino yahuje amakipe anganya amanota. U Rwanda rwasigaye hanze, bityo rukomeza gutegereza kugaruka muri CAN nyuma yo kwitabira irya 2004.
U Rwanda rumaze gukina imikino ingahe yo gushaka CAN?
Mu mibare y’urubuga rukusanya kandi rugatanga imibare n’amateka y’umupira w’amaguru, (ya RSSSF, Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation) u Rwanda rwari rumaze gukina imikino 61 yo gushaka CAN kugeza mu cyiciro cy’amarushanwa cyabanje. Muri iyo mikino, rwatsinzemo 16, runganya 16, rutsindwa 29.
Mu gushaka itike ya CAN 2025, u Rwanda rwongeye gukina imikino itandatu, bivuze ko mbere yo gutangira gushaka itike ya CAN 2027 rwari rumaze gukina imikino 67 yo gushaka itike ya CAN.
Iyo hongerwaho imikino itatu rwakinnye muri CAN 2004 ubwayo, u Rwanda rwari rumaze gukina imikino 70 ya CAN, harimo imikino yo gushaka itike n’imikino ya nyuma.
U Rwanda na Liberia
U Rwanda na Liberia si amakipe amaze guhura inshuro nyinshi, mbere y’umukino wo ku wa 25 Nzeri 2026, aya makipe yari amaze guhura inshuro ebyiri gusa, kandi imikino yombi yari mu gushaka itike ya CAN 2008.
Umukino wa mbere wabaye ku wa 7 Ukwakira 2006, ubereye i Monrovia, Liberia yatsinze u Rwanda ibitego 3-2.
Umukino wa kabiri wabahuje ni uwabaye ku wa 9 Nzeri 2007, u Rwanda rwihimuye kuri Liberia, ruyitsinda ibitego 4 kuri 0 i Kigali. Ibitego byatsinzwe na Bokota Labama, Said Makasi, Jeannot Witakenge na Olivier Karekezi.
Bityo, mbere y’umukino wo ku wa 25 Nzeri 2026, amateka y’imikino hagati yazo yari uko mu mikino ibiri bakinnye Liberia yatsinze umwe, u Rwanda na rwo rutsinda undi umwe, Liberia ifite ibitego 3 mu gihe u Rwanda rufite 6.
