Uko inzu n’ubutaka byagabanyirijwe imisoro mu Rwanda

  • NTAWITONDA JEAN CLAUDE
  • Ukuboza 17, 2023
  • Hashize amezi 5
Image

Mu mavugurura yakozwe na Guverinoma y’u Rwanda amaze iminsi ashimwa cyane n’abaturage, harimo ajyanye n’arebana no gusoresha ubutaka ndetse n’inzu zo guturamo cyangwa iz’ubucuruzi.

Abagize Guverinoma basobanuye impinduka zabaye nyuma yo kuvugurura Itegeko rigena inkomoko y’imari n’umutungo by’Inzego z’ibanze, cyane cyane itegeko ryibanda ku misoro ku mitungo itimukanwa n’uburenganzira bwo gucuruza, Iteka rya Minisitiri w’Imari rigena ibipimo fatizo mu kugena umusoro ku butaka, n’Iteka rya Perezida rigena amahoro kuri serivisi zitangwa n’Inzego z’ibanze ndetse n’ibyemezo.

Mu kiganiro na RBA, Minisitiri w’Imari n’Igenamigambi Dr. Uzziel Ndagijimana na Minisitiri w’Ubutegetsi bw’Igihugu Musabyimana Jean Claude, bavuze ko iri vugurura ryashingiye ku bitekerezo byatanzwe n’abayobozi b’Inzego z’ibanze, iz’abikorera, n’abaturage hirya no hino mu gihugu bagiye bagaragaza ibyari bikwiye kunozwa mu misoreshereze y’umutungo utimukanwa.

Minisitiri Dr. Ndagijimana yagize ati: “Intego yo kuvugurura itegeko n’amabwiriza harimo gukemura bimwe mu bibazo byagaragaraga muri iyo misoreshereze ndetse no korohereza abaturage”

Ibyorohejwe ku butaka n’inzu byari bibangamiye umuturage

Impinduka za mbere zakozwe mu itegeko rishya ni uko umusoro ku butaka washyizwe hagati y’amafaranga y’u Rwanda zero kugeza kuri 80, bivuye ku ku gipimo cyariho mbere cyo kuva  kuri zero kugera ku mafaranga 300.

Dr. Ndagijimana yagize ati: “Ni ukuvuga ngo igipimo cy’ubutaka cyo hejuru ntikirenga 80 mu gihe mbere cyageraga no ku mafaranga 300. Noneho urumva ko harimo intera kuva kuri zero kugera kuri 80, ibyo bihinduka bitewe n’umujyi uwo ari wo guhera ku Mujyi wa Kigali, Imijyi yunganira uwa Kigali, ukagera no ku yindi mijyi mito irimo igenda ivuka, no ku Turere tw’icyaro. “

Akomeza avuga ko no mu mijyi, uduce dutandukanye twawo na two tutareshya bitewe niterambere rihari, ibikorwa bihakorerwa n’ibindi.

Ubutaka bwo guturwaho bwagabanyirijwe imisoro hari n’ubwasonewe

Dr. Ndagijimana yasobanuye n’impinduka zabaye ku musoro hagendewe ku cyo ubutaka bukoreshwa, haba guturwaho, ubucuruzi cyangwa ubwagenewe inganda.

Ku birebana n’ubutaka bwubatsweho inzu zo guturaho, umusoro wavuye kuri 1% ushyirwa kuri 0.5% by’agaciro k’inzu, ndetse ubu umusoro w’inyubako n’uw’ubutaka byishyurirwa hamwe, bivuze ko hatishyurwa ya mafaranga ari hagati ya zero na 80 kuri metero kare.

Dr. Ndagijimana ati: “Ubu byarahujwe, ubungubu uzasora umusoro umwe wa 0.5% ku gaciro k’inzu n’ubutaka biri kumwe. Ikindi cyo cyari kinasanzwe ni uko inzu imwe yo guturamo wihitiyemo isonewe umusoro ariko ubutaka bwayo bwo urabusorera.”

Mu bindi byorohejwe harimo kuba inzu yo guturamo igeretse gatatu, yaragabanyirijwe imisoro ikava kuri 0.5% ikagera kuri 0.25% mu rwego rwo gushishikariza abantu gukoresha neza ubutaka mu mijyi, bakubaka bajya hejuru aho kubaka inzu nyinshi zitwara ubutaka bwakabyajwe undi musaruro.

Iyo inzu yo guturamo igeretse inshuro zirenze eshatu, umusoro urongera ukagabanyuka  nyirayo akishyura 0.1%, ariko inzu zo guturamo ziba ari nini ariko zirimo n’izindi zo guturamo na zo zifite ba nyirazo batandukanye, umusoro ku butaka urasonewe n’inyubako yose muri rusange irasonewe.

“[…] Tuvuge nk’inzu ifite amagorofa atanu kandi ari iyo guturamo. Muri ayo magorofa atanu ufitemo nk’inzu 10 buri nzu ifite nyirayo. Ushobora gutunga inzu iri muri iyo nyubako kandi udatunze inzu yose. Ubu amategeko arabyemera, ukaba ufite ibyangombwa by’iyo nzu yawe. Kubera ko ari bwo buryo bwiza bwo gutura mu mijyi, na bo twaraborohereje. Icya mbere ubutaka buriho bene iyo nzu bwo burasonewe n’inyubako bahuriyeho na zo zirasonewe.”

Umuntu asorera gusa inzu afitemo bigendanye n’amagorofa iyo nyubako ifite. Niba inyubako zigeze ku magorofa atatu barishyura 0.25% niba birenze ni 0.1% ariko ubutaka bwo burasonewe.

Ibindi byasonewe harimo inzu z’abantu batishoboye bagenwa n’Inzego z’ibanze, inyubako za Leta n’ubutaka cyangwa se iz’Uturere n’Umujyi wa Kigali, iz’Inzego za Leta zitandukanye uretse izikora akazi k’ubucuruzi, n’inzu n’ubutaka bya za Ambasade iyo na bo badasoresha z’Ambasade z’u Rwanda muri ibyo bihugu.

Ku birebana n’ubutaka bwo guhingaho, ubungana cyangwa buri munsi ya hegitari ebyiri na bwo burasonewe ku musoro, ndetse n’iyo buzirengeje umuntu asorera ikirenze kuri za hegitari ebyiri.

Ikindi gishya ni uko abagurisha ubutaka cyangwa inzu bashyiriweho umusoro ku gaciro kagurishijwe ungana na 2% iyo ari ugura ari umucuruzi wishyura umusoro ku nyungu, na 2.5% iyo ari umuturage usanzwe.

Inyubako z’ubucuruzi na zo zaradohorewe

Inzu z’ubucuruzi ubusanzwe zishyuraga 0.5%, ariko ubu zaramanuwe zijya kuri 0.3% by’agaciro k’inzu n’umusoro w’ubutaka urimo, bitandukanye na mbere aho umusoro w’ubutaka n’inyubako byari bisanzwe bitandukanyijwe.

Inyubako z’inganda ubu ziri kuri 0.1% nk’uko byari bimeze na mbere, ariko icyahindutse ni uko ubu nabwo umusoro w’ubutaka ntiwishyurwa ku ruhande.  

Minisitiri Musabyimana yashimangiye ko ari inshingano za Leta kumva ibibazo by’abaturage ikabishakira ibisubizo, akaba yishimira ko izo mpinduka zabaye kandi zanejeje abaturage benshi mu Gihugu.

Ati: “Aha rero abaturage bagiye bagaragaza bimwe mu byari bibabangamiye mu misoreshereze ndetse n’amahoro anyuranye agenda yakwa n’Inzego z’ibanze, cyane cyane n’imisoro ireba abaturage benshi, ari na yo mpamvu izi mpinduka zaje.

Yavuze ko byose byari bigamije korohereza abaturage no gusubiza ibyifuzo byabo muri ibi bihe Isi yose igihanganye n’ingaruka z’icyorezo cya COVID-19,

Icya mbere ni ukugira ngo tworohereze umuturage, icya kabiri ni ukugira ngo dusubize ibyifuzo byabo, kubera ko nk’uko mubizi twagize ibibazo bya COVID-19.

  • NTAWITONDA JEAN CLAUDE
  • Ukuboza 17, 2023
  • Hashize amezi 5
TANGA IGITEKEREZO
Murekatete najma says:
Gicurasi 6, 2024 at 8:01 am

Gyewe mfite inzu nkodesha yu muryango kugirango mbone amafaranga yo kukodesha iyindi hanze yo mu rwanda kuko abo bana biga hanze yu rwanda iyo nzu niyo ituma ni nshura iyo yindi iri hanze yi gihugu itegeko rivuga iki?? Murakoze.

Alain Freddy says:
Gicurasi 6, 2024 at 8:40 am

Muraho nikibazo umuntu yakwibaza hano mwatanze impinduka ziri mumisoreshereze yubutaka namazu ariko nashaka kumenya ibiteganywa nitegeko kubirebana numusoro kunyungu zubukode iyo umuntu afite inzu imwe yumuryango agahitamwo kuyikodesha kugira imufashe. Ubwo se arishyura inyungu kubukode cyangwa ntazo yishyura?

Andika igitekerezo

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE