Clubs z’Ubumwe n’Ubudaheranwa mu mashuri zitezweho kurwanya ingengabitekerezo ya Jenoside

  • BAHUWIYONGERA SYLVESTRE
  • Gicurasi 24, 2026
  • Hashize isaha 1
Image

Mu ishuri ryisumbuye rya Rangiro mu Karere ka Nyamasheke, bibutse ku nshuro ya 32 Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, igikorwa cyabaye ku wa 22 Gicurasi 2026, cyaranzwe no gutangiza ku mugaragaro Club y’Ubumwe n’Ubudaheranwa, biri gukorwa mu mashuri yose yisumbuye, amakuru na kaminuza mu Gihugu, ubuyobozi bw’iri shuri bukavuga ko yitezweho kurwanya ingegabitekerezo ya Jenoside.

Nk’uko byasobanuwe n’umwarimu w’amateka muri iri shuri, Muhire Théogène, izi Clubs zishyizweho ku bufatanye bwa Minisiteri y’Ubumwe bw’Abanyarwanda n’Inshingano Mboneragihugu (MINUBUMWE) n’Iy’Uburezi (MINEDUC).

Nk’uko bigaragara mu mabwiriza, imiterere n’imikorere y’izi Club mu mashuri yisumbuye, ubumwe n’ubudaherwanwa ni umurage wa 5 mu mirage n’amateka u Rwanda rugenderaho watangijwe na FPR- Inkotanyi, yanze guheranwa n’amateka mabi u Rwanda rwakomeje gucamo kuva mu 1959 kugera mu 1990, baza kubohora u Rwanda banahagarika Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

Ubumwe n’ubudaheranwa ni umwanya Abanyarwanda bose bahamagarirwa, bagasuzuma, bagasesengura, bakanaganira ku ntambwe imaze guterwa mu rugendo rwo kwiyubaka n’ubudaheranwa, hakanarebwa ingamba zafatwa mu gukemura inzitizi zikigaragara zibangamiye ubumwe n’ubudaheranwa.

MINUBUMWE yasanze ihuriro ry’ubudaheranwa riri mu nzira zo kongera imbaraga, imikorere, ubushobozi n’imiterere ya Club yitwaga ARG, ihindurirwa izina ikitwa ubumwe n’ubudaheranwa. Iha urubuga Abanyarwanda bose babishaka, babyifuza, ariko by’umwihariko mu bigo y’amashuri, abakoreramo bose bakaba bategetswe kuba abanyamuryango b’iyo Club. Ati: “Ubumwe n’ubudaheranwa ni inkingi ikomeye mu rubyiruko, rugize umubare munini w’abaturage, runagomba kugira uruhare mu gukomeza kubaka ubumwe n’ubudaheranwa bw’Abanyarwanda.”

Muhire  asobanura ko mu ntego z’izi Clubs harimo gutanga urubuga ruhoraho  n’ibiganiro mu kuri no mu bwisanzure mu rubyiruko, birufasha gusobanukirwa amateka, umuco, indangagaciro, kirazira no komora ibikomere bikomoka ku mateka mabi yaranze u Rwanda. Ibi biganiro bizajya bitangwa n’abanyamuryango ba Club barimo abanyeshuri, abarezi, abayobozi b’amashuri cyangwa abandi bafatanyabikorwa mu nzego zitandukanye.

Clubs zizaba zigomba gusobanura neza amateka yaranze u Rwanda, harimo kwimakaza ubumwe n’ubudaheranwa bw’Abanyarwanda binyuze mu biganiro bihoraho bihuza abanyeshuri. Kubungabunga, gusigasira amateka, kugira uruhare mu gutegura ibikorwa byo kwibuka Jenoside yakorewe Abatutsi no gutegura ibiganiro bigamije kurushaho gusobanukirwa no kungurana ibitekerezo ku mateka y’u Rwanda.

Ni Clubs abanyeshuri bishimiye, cyane cyane ko bose bazirimo nta n’umwe ubuzemo, bakazihuriraho n’abarezi babo n’ubuyobozi bw’ishuri.

Ruganzu Amza wiga mu wa 6 ibijyanye n’amazi, ati: “Dushimiye cyane Leta ishyizeho izi Clubs mu mashuri. Ziratubera isoko nyayo yo gusobanukirwa neza amateka atagoretse y’u Rwanda n’uburyo twahangana n’abashaka kuyagoreka bazana ingengabitekerezo ya Jenoside, amacakubiri n’ivangura iryo ari ryo ryose. Tuzarushaho gusobanukirwa gahunda ya Ndi Umunyarwanda, tube koko abarinzi b’ibyagezweho, uruhare rwacu mu bikorwa byimakaza ubumwe n’ubudaheranwa rurusheho kugaragara, kuko, nk’uko twabisobanuriwe, ari zo nshingano nyamukuru z’izi Clubs.”

Iradukunda Sun na we yagize ati: “Ni amahirwe akomeye cyane kuko hari nk’ibibazo twibazaga byinshi ku mateka y’u Rwanda, uburyo Jenoside yateguwe ikanashyirwa mu bikorwa amahanga arebera, n’aho ingabo za RPA- Inkotanyi zakuye imbaraga zo guhangana n’abo bicanyi, zikayihagarika zikongera kubaka u Rwanda n’ibindi byinshi twibaza.”

Yongeyeho ayi: “Ntekereza ko bazanatuzanira inararibonye zibidusobanurira neza, zirimo ingabo ubwazo, abarinzi b’igihango n’abayobozi batandukanye, tukisanzura mu kubaza ibibazo, tukabona aho duhera hafatika dusobanurira ababyeyi bacu bamwe batarabyumva neza nabo basize bahekuye u Rwanda bayobya urubyiruko.”

Umuyobozi w’ishuri ryisumbuye rya Rangiro, Mushimiyimana Jérémie, yijeje kuzahuza neza ibikorwa by’iyi Kalabu yatangijwe mu ishuri rye nk’umuyobozi w’icyubahiro wayo. Ati: “Wasangaga nubwo ARG yabaga ihari, yasaga n’iy’abayenshuri babishaka gusa, bake, batashoboraga kwisobanurira neza amateka yaranze u Rwanda yagejeje kuri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994. Wanasangaga hari abatajyamo bavuga ko bari mu zindi Clubs bigatuma itaguka cyane.’’

Yongeyeho ati: “Iyi yo ihuriweho n’ishuri ryose kandi iragutse, izajya inatangirwa raporo muri MINUBUMWE na MINEDUC buri mezi 6. Tuzajya tugira ibikorwa byinshi birimo gusura inzibutso za Jenoside, inzu ndangamateka ya Jenoside n’inzu ndangamurage. Ubwo n’ubuyobozi budukuriye buzazikurikiranira hafi, nta gushidikanya umusaruro wazo uzaba ntagereranywa.”

Umunyamabanga Nshingwabikorwa w’Umurenge wa Rangiro, Mutesa Jean Claude, na we yishimiye izi Clubs mu mashuri yisumbuye. Ati: “Mu Murenge wacu wa Rangiro dufite ibigo 4 by’amashuri yisumbuye, birimo abanyeshuri barenga 2,500. Ni urubyiruko rwinshi. Rubonye ubutumwa ku busohoza ni nk’ako kanya. Tuzazikurikiranira hafi kuko tunafite umukozi ushinzwe uburezi mu Murenge, imikorere inoge, raporo zitangirwe igihe, byose kare. Intego zitumye zishyirwaho zizagerwaho neza.’’

Ubwo aba banyeshuri bibukaga ku nshuro ya 32 Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, hanatangizwa Club y’Ubumwe n’Ubudaheranwa,  bahawe ikiganiro ku mateka yaranze u Rwanda yagejeje kuri Jenoside, bagitangaho ibitekerezo, basabwa kubana neza, birinda ingengabitekerezo ya Jenoside n’ikindi cyose cyashaka kubasubiza inyuma kibabuza kwiga.

Komite y’ubumwe n’ubudaheranwa mu ishuri ryisumbuye rya Rangiro
Abayobozi banyuranye bifatanyije n’abanyeshuri ba ES Rangiro kwibuka no gutangiza Club y’Ubumwe n’Ubudaheranwa
  • BAHUWIYONGERA SYLVESTRE
  • Gicurasi 24, 2026
  • Hashize isaha 1
TANGA IGITEKEREZO
Andika igitekerezo

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE