Urukiko rwitambitse amasezerano y’u Rwanda na UK rugiye kwamburwa ububasha

  • NTAWITONDA JEAN CLAUDE
  • Kamena 17, 2022
  • Hashize imyaka 2
Image

Leta y’u Bwongereza yagaragaje ko yababajwe no kuba Urukiko ruharanira Uburenganzira bwa Muntu ruhuriweho n’ibihugu by’u Burayi (ECHR) rwaritambitse gahunda yo kohereza mu Rwanda abimukira n’abasaba ubuhungiro kugira ngo habanze kugenzurwa niba bujuje ibisabwa ngo bahabwe ubuhungiro binyuze mu nzira zemewe n’amategeko.

Minisitiri w’Ubutabera akaba na Minisitiri w’Intebe wungirije w’u Bwongereza Dominic Raab, yatangaje ko Guverinoma yatangiye gutegura umushinga wo kugabanya ububasha urwo rukiko rufite ku Bwongereza, cyane ko icyo gihugu cyikuye mu Muryango w’Ubumwe bw’u Burayi mu nkubiri yiswe “Brexit”.

Dominic Raab yagarutse kuri gahunda yo kugabanyiriza ububasha urwo rukiko rufite ku Bwongereza, ubwo yasobanuraga ko ibyo rwakoze rwitambika gahunda yo kohereza abimukira mu Rwanda ku munota wa nyuma  “bidakwiriye”.

 Raab yavuze ko iyo gahunda rwabogamiye yashyizweho na Leta mu rwego rwo guhangana n’uruhererekane rw’ubucuruzi bw’abantu rutemewe rwavutse mu nzira abimukira banyuramo, ndetse no guhagarika imfu za hato na hato z’abimukira barohama mu mazi y’ahitwa Channel.

U Bwongereza bwemeye ko urwo rukiko ruhagarika iyo ndege kuko bwemera ububasha bwarwo ku rwego runaka, bikaba binavugwa ko hatagize igikorwa rushobora kongera igihe rwatanze cyo kuba rwasuzumye ibirego by’abimukira kikava ku mezi atatu kikaba gishobora kurenga n’umwaka wose.

Nyamara urwo rukiko rwafashe icyemezo gitunguranye mu gihe inkiko zo mu Bwongereza zose zari zamaze kwemeza ko Igihugu nta tegeko cyirengagije mu gukora uyu mushinga uzagira uruhare mu kugabanya igihombo cy’amamiliyari y’imisoro y’Abongereza.

Raab yabwiye ikinyamakuru Sky News ati: “Ntekereza ko kuba inkiko zirenga eshatu z’imbere zaratesheje agaciro ibyo birego, bitari bikwiye ko urukiko rw’i Strasbuorg rwitambika nk’uko rwabigenje ku munota wa nyuma.”

Yavuze ko Leta y’u Bwongereza igomba kubahiriza amasezerano ku burenganzira bwa muntu yatumye urwo rukiko rushingwa, ariko ububasha bwarwo bwo kwivanga mu masezerano y’Igihugu n’ikindi ngo ntibikubiye mu byo rushinzwe.

Abimukira bakomeje kwiyongera, kuva uyu mwaka u Bwongereza bumaze kwakira abasaga 10,000 banyura mu nzira z’ubusamo

Yavuze ko icyo kibazo kizakemurwa n’umushinga w’itegeko rigenga uburenganzira (bill of rights) rizasimbura irisanzwe ryubahirizwa mu mategeko y’u Bwongereza. Ati: “Kuri icyo kibazo cyo kuba urukiko rwa Strasbourg rwakwitambika ibyemezo bya UK, itegeko rishya ku burenganzira rizabikosora. Ntekereza ko ari ikintu gikwiriye gukorwaho by’umwihariko, kubera ko uko dusabwa kubahiriza ibikubiye mu masezerano n’urukiko rusabwa kubyubahiriza.”

Yongeyeho ati: “Umushinga dufite ni uko itegeko rigenga uburenganzira  rizakomeza kubahiriza ibikubiye amasezerano y’u Burayi ariko rikaba riyoboye andi mahame agenga uburenganzira bwa muntu.”

Ibyo ngo bizafasha u Bwongereza kubona agahenge ko kuba inzego z’Igihugu zafata ibyemezo bikwiye kabone n’ubwo haba hari bamwe batabyumva ku murongo bikwiye kumvirwaho.

Abagize Guverinoma y’u Bwongereza batandukanye banenze umwanzuro wafashwe na ECHR wo guhagarika indege yerekeza mu Rwanda, nubwo hari bamwe usa n’aho wanyuze bitewe n’inyungu babifitemo zitarasobanuka. Banagaragaza ko bitazabuza gukomeza gutegura n’izindi ndege zizana abandi mu Rwanda.

Minisitiri w’Ubutegetsi bw’Igihugu Priti Patel, yavuze ko urwo rukiko rutigeze rugaragaza mu buryo bw’amategeko ko iyo gahunda itubahirije amategeko, ahubwo rwihutiye guhagarika by’agateganyo izo ngendo zibonwa nk’intambwe ikomeye mu guca uruhererekane rw’icuruzwa ry’abantu.

Yanenze urwo rukiko rwafashe ibyemezo bisa nk’aho bishingiye ku marangamutima, avuga ko bataciwe intege n’uko urukiko rwakoze ibyo rwabashakaga gukora kuko gahunda y’ubufatanye hagati y’u Rwanda n’u Bwongereza izakomeza uko byamera kose.

Bamwe mu bagize Inteko Ishinga Amategeko mu Bwongereza basabye Leta gutangira umushinga wo kwikura muri urwo rukiko kuko batumva uburyo rushobora kwitambika ibyemezo bya Guverinoma n’iby’ubutabera bw’u Bwongereza kandi rwarashyiriweho gukurikirana iyubahirizwa ry’amasezerano y’iburenganzira bwa muntu mu bihugu by’i Burayi.

Nubwo nta mwanzuro urava mu nzego za Guverinoma ujyanye no kuba u Bwongereza bwakwikura muri urwo rukiko burundu, Umuvugizi wa Guverinoma yavuze ko ayo na yo ari andi mahitamo bafite bakomeje kugereranya no kuba rwagabanyirizwa ububasha rufite gusa.

  • NTAWITONDA JEAN CLAUDE
  • Kamena 17, 2022
  • Hashize imyaka 2
TANGA IGITEKEREZO
Andika igitekerezo

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE