U Rwanda na Sénégal byiyemeje gusigasira umubano wa politiki bimakaza ishoramari n’ubucuruzi birambye

U Rwanda na Sénégal byiyemeje gusigasira umubano wa politiki bimakaza ishoramari n’ubucuruzi birambye

Mu gihe ubucuruzi hagati y’u Rwanda na Sénégal bukiri ku rwego rwo hasi, aho mu 2025 bwageze kuri miliyoni 131 z’amafaranga ya CFA, ahwanye na miliyoni 327 Frw, i Kigali habereye inama y’ubucuruzi yahuje abikorera bo muri ibi bihugu byombi, igamije guhindura umubano mwiza wa politiki mo ishoramari n’ubufatanye burambye.

Iyi nama yabaye ku wa Gatatu, tariki ya 6 Ukwakira 2026, ihuza Komisiyo Ihuriweho y’Ubutwererane hagati y’u Rwanda na Sénégal. Yateguwe n’Urwego rw’Igihugu rw’Iterambere (RDB) ku ruhande rw’u Rwanda ndetse n’Ikigo gishinzwe Iterambere ry’Ishoramari muri Sénégal (APIX).

Yitabiriwe n’ibigo by’abikorera mu nzego zitandukanye, zirimo ubwikorezi, ubwubatsi, ibikorwa remezo, ibikomoka ku mpu n’imideli, ubuhinzi n’inganda zitunganya umusaruro, ndetse n’izindi serivisi.

Muri iyi nama hasinywe amasezerano y’ubwumvikane (MoU) hagati ya RDB na APIX, azashyiraho urwego rwo kongera imikoranire hagati y’abacuruzi b’ibihugu byombi, gusangira amakuru ku mahirwe y’ishoramari no gukurikirana imishinga igamije guteza imbere ishoramari ku mpande zombi.

U Rwanda ruracyafite amahirwe yo kuba irembo ry’isoko ry’akarere

Umuyobozi Mukuru Wungirije wa RDB, Juliana Muganza, yavuze ko ubukungu bw’u Rwanda buri mu bihe byiza, aho bwazamutseho 9,4% mu 2025 ndetse bukomeza kuzamuka ku kigero nk’icyo mu gihembwe cya kabiri cya 2026.

Yavuze ko mu 2025 u Rwanda rwakiriye ishoramari rifite agaciro ka miliyari 2,62 z’amadolari y’Amerika, mu mishinga igera kuri 800 yitezweho guhanga imirimo igera ku 40 000.

Ati: “[…]Byongeye kandi, hari umuhate wo gutuma u Rwanda ruba ahantu hizewe kandi harushanwa mu bucuruzi.”

Muganza yavuze ko inshingano za RDB zitagarukira ku kwandika abashoramari, ahubwo ko inafasha abashaka gushora imari kubona serivisi zitandukanye binyuze muri One-Stop Center.

Ati: “Inshingano yacu ntirangirira ku kwandika umushoramari. Binyuze kuri One-Stop Center, dufasha kubona ubuzima gatozi, kubona ibyangombwa, guhuzwa n’inzego zitandukanye, gukemura ibibazo bishobora kuvuka no kwaguka.”

Yongeyeho ko amahirwe ahari arenze isoko ry’u Rwanda gusa, kuko igihugu gishaka kuba icyicaro abashoramari bakoreraho bakagera ku masoko yo mu karere.

Ati: “Turashaka ko abashoramari bafata u Rwanda nk’icyicaro cyo kubakiraho bagashors imari mu Karere. Isoko ry’u Rwanda rifite abantu miliyoni 18, ariko abashoramari bashobora kubona amahirwe yo kugera no ku masoko yo mu karere. Isoko rusange rya Afurika (AfCFTA) rirushaho gushimangira ayo mahirwe.”

Haracyari icyuho hagati y’umubano wa politiki n’ubucuruzi

Ku ruhande rwa Sénégal, Umuyobozi Mukuru Wungirije wa APIX, Moustapha Cissé, yashimye uburyo u Rwanda rwakira abashoramari n’abashyitsi, ariko agaragaza ko ubucuruzi hagati y’ibihugu byombi bukiri hasi cyane.

Ati: “Ubucuruzi hagati ya Sénégal n’u Rwanda buracyari hasi cyane. Bwari kuri miliyoni 131 z’amafaranga ya CFA mu 2025, ni ukuvuga miliyoni 327 z’amafaranga y’u Rwanda. Ku bijyanye n’ishoramari, nta mushinga n’umwe w’u Rwanda turandika muri Sénégal.”

Cissé yavuze ko itandukaniro riri hagati y’umubano mwiza wa politiki n’ubuke bw’ubucuruzi n’ishoramari ari ikibazo ibihugu byombi bigomba gukemura.

Ati: “Itandukaniro riri hagati y’umubano mwiza wa politiki n’ubuke bw’ubucuruzi n’ishoramari ni yo mbogamizi tugomba gukemura.”

Yagaragaje ko Sénégal ikomeje kuvugurura ibikorwa remezo by’ishoramari binyuze mu itegeko rishya ry’ishoramari ryashyizweho mu 2025, koroshya inzira z’ishoramari no guteza imbere itangwa rya serivisi hifashishijwe ikoranabuhanga.

Ati: “APIX nk’ikigo gishinzwe guteza imbere ishoramari n’imishinga minini, ifasha abashoramari kumenya amahirwe ahari no gusobanukirwa amategeko. Ubufatanye hagati ya APIX na RDB buzibanda ku kumenya imishinga y’ishoramari, gutegura ingendo z’ubucuruzi no kunoza imikoranire y’ibigo.”

Abacuruzi b’u Rwanda basanzwe bitabira imurikagurisha nka Dakar International Fair, aho bamurika ibikorerwa mu Rwanda birimo ikawa, ibikomoka ku buhinzi, ibikozwe mu mpu, imyenda, imitako n’amavuta yo kwisiga.

Abashoramari b’u Rwanda biteze amahirwe muri Sénégal

Abashoramari b’u Rwanda bavuga ko ubufatanye bushya hagati ya RDB na APIX bushobora gufasha gukemura zimwe mu mbogamizi zagiye zibangamira ubucuruzi hagati y’ibihugu byombi.

Umushoramari ukora ibikorwa bijyanye n’imyambaro mu kigo cya,GLO CREATIONS LTD Kamanzi Uwera Gloria, yavuze ko amasezerano yashyizweho umukono ashobora koroshya gutumiza no kohereza ibicuruzwa hagati y’ibihugu byombi.

Ati: “Bizatworohereza mu gutumiza ibicuruzwa tubizana hano. Ikindi, Sénégal ni igihugu gifite ibyo kwigiraho mu ngeri zitandukanye, kuko kirakomeye cyane mu Muryango w’ibihugu bivuga Igifaransa. Natwe ni amahirwe tubonye, kuko tuzabasha gukemura inzitizi zari zihari.”

Yagaragaje kandi ko ibiciro by’ingendo zo mu kirere n’ubwikorezi bikiri imwe mu mbogamizi zikomeye.

Ati: “Mu ngendo zo mu kirere zirahenze kuko ntabwo dufite indege yacu ijyayo, dukoresha Ethiopia kandi ibiciro biri hejuru. N’ibicuruzwa ku bwikorezi na byo birahanitse. Tugomba kureba icyakorwa tugashaka umurongo twagenderaho.

Niba ari ibintu bishobora kugenda, tukabisaba yaba RwandAir n’abandi bashobora kubikora, kuko birashoboka. RwandAir ifite n’indege zitwara imizigo. Nitubasha gukorana n’Abanya-Sénégal, tuzatera imbere.”

Nzamwita Pacique, umushoramari mu bijyanye n’ubwubatsi n’ubwikorezi mu bihugu bya Afurika na Aziya, na we yavuze ko ibiciro by’ingendo hagati ya Kigali na Dakar ari imwe mu mbogamizi zikomeye.

Ati: “Hari imbogamizi z’ingendo hagati ya Kigali na Dakar, aho zimara hagati y’iminsi ibiri cyangwa itatu kugira ngo ugere i Kigali, ugasanga n’indege ubwazo ntizikorana neza. Ugasanga hagati ya Dakar na Kigali birahenze kurusha kuva i Kigali ujya i Vancouver muri Canada.”

Yavuze ko itike hagati ya Kigali na Dakar ishobora kugura hagati ya 1 800 na 2 000 by’amadolari y’Amerika, bikaba bishobora kubangamira abifuza gukora ubucuruzi hagati y’ibihugu byombi.

Ati: “Icyo gihe abantu bazakora ubucuruzi, byari imbogamizi. Ariko twumvise RDB na RwandAir bazabiganiraho, kuko ubucuruzi si umuzigo ahubwo ni amahirwe y’ibihugu byombi.”

Kamayirese Jean d’Amour, umushoramari mu bijyanye n’ibikomoka ku mpu, yavuze ko abikorera bo muri uru rwego babonye amahirwe akomeye ku isoko rya Sénégal.

Ati: “Amahirwe ni menshi. Tugiye kujyana muri Sénégal ibikomoka ku mpu, ndetse u Rwanda rugiye kubaka uruganda ruzitunganya ruzajya rudufasha kohereza ibi bikoresho bitunganyije neza.”

Umuyobozi Mukuru Wungirije wa RDB Muganza Juliana yahamije ko u Rwanda rushaka kuba isoko y’ishoramari ry’afurika binyuze mu mikoranire na Sénégal
Abashoramari b’u Rwanda na Senegal bahuriye mu nama y’imikoranire mu ishoramari
Sangiza abandi iyi nkuru
Ibitekerezo

Nta gitekerezo kiratangwa. Ba uwa mbere gutanga igitekerezo.

Andika igitekerezo

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE

Inkuru ziheruka
  1. Ubwenge Buhangano: Indi ntwaro y’imitwe y’iterabwoba 7 Ukwakira 2026 Saa 19:25
  2. Amavubi yazamutse imyanya icyenda ku rutonde rwa FIFA bwa mbere mu myaka icyenda 7 Ukwakira 2026 Saa 15:32
  3. France Mpundu n’umugabo we berekanye imfura yabo 7 Ukwakira 2026 Saa 15:14
  4. Sheila Gashumba yateye utwatsi ibyo gukubita umubyinnyi bapfa umukunzi 7 Ukwakira 2026 Saa 15:04
  5. Musanze: Guhemberwa kuri telefone byagabanyije abarimu bataga amasomo 7 Ukwakira 2026 Saa 14:38