Abavuzi b’amatungo bishatsemo ibisubizo bashinga ikimina cyo kubagoboka

  • ZIGAMA THEONESTE
  • Gashyantare 12, 2024
  • Hashize ibyumweru 3
Image

Bamwe mu bavuzi b’amatungo mu Rwanda bavuga ko nyuma yo kubona ko hari benshi bagorwa no gukora aka kazi ko kuvura amatungo basaba inguzanyo muri banki ntibazihabwe kubera kubura ingwate bikaba intandaro yo kubura igishoro cyo kwikorera, byatumye bashinga ikimina, cyo kubagoboka no kububakira ubushobozi.

Ni ikimina bise Gera ku Isonga aho gifasha abashaka gukora umuriro wo kuvura amatungo guhabwa inguzanyo nta ngwate bakayishyura ku nyungu ya 7% ku mwaka.

Bahamya ko ukeneye kugurizwa ahabwa amafaranga yifuza atarengeje miliyoni imwe y’amafaranga y’u Rwanda.

Vumiriya Bonaventure ushinzwe umutungo w’icyo kimina avuga ko gushinga icyo kimina byaturutse ku cyuho cy’uko aba Veterineri bakunze guhura n’imbogamizi zitandukanye zizitira iterambere ryabo.

Yagize ati: “Icyuho cyari kinini mu buryo bw’ubukungu wasangaga aba Veterineri barangiza kwiga bagera hanze bagasanga ubuzima burakomeye, nta cyizere banki zabagirira bitewe n’uko nta ngwate, kugira ngo babashe kubona inguzanyo”.

Abo ba Veterineri bavuga ko kwibumbira muri iki kimina bise Gera ku Isonga bituma ukeneye amafaranga ayahabwa akishingirwa na mugenzi we atagombye gusabwa ingwate.

Vumiriya ati: “Umunyamuryango ubundi agurizwa ayo ashaka cyangwa se ahwanye n’umushinga we, ubu twatangaga inguzanyo nibura umuntu agahabwa miliyoni, aho umunyamuryango ahabwa inshuro eshatu z’ubwizigame bwe, ariko hari icyizere ko bizakomeza kuzamuka ku mafaranga fatizo y’umunyamuryango ushaka inguzanyo”.

Mu gutanga umusanzu muri icyo kimina ubishaka ashobora kwizigama amafaranga ibihumbi 100 nk’umugabane nshingiro n’ubwizigame by’ibihumbi 10 bya buri kwezi.

Uwitaratanga Alice, Umuvuzi w’amatungo wikorera mu Karere ka Muhanga uherutse guhabwa inguzanyo avuga ko nyuma yo guhabwa inguzanyo muri icyo kimina bigiye kumufasha gukemura bimwe mu bibazo byabangamiraga imikorere ye.

Ati: “Hari ibintu biba bitugoye mu mwuga wacu wa Veterineri ariko iyi nkunga igiye kumfasha kuba nikwije mfite ibikoresho bihagije, ku buryo umworozi ashobora kunyiyambaza nkaba ntagira ikibazo cy’ibikoresho cyangwa imiti bityo umworozi itungo rye rikabaho nanjye nkinjiza, iterambere rikazamuka”.

Dr Rutaganira Wilson umuyobozi Mukuru w’ikimina cy’Abaveterineri mu Rwanda, asobanura ko kwizigamira muri iki kimina habanje gukorwa igenzura babona ko abakora uyu mwuga wo kuvura amatungo bahura n’ubukene mu gihe cyo kurangiza kwiga bakabura uko bita ku matungo mu gihe yarwaye, bityo bashyiraho ikimina cyo kwisungana ku bagoboka muri gahunda zo guteza imbere umwuga wabo.

Uwo muyobozi kandi anashakirakiriza n’abandi bavuzi b’amatungo kuza bakihuza muri icyo kimina kugira ngo bakomeze bafatanye kwiteza imbere.

Ndorimana Jean Claude, Umuyobozi Mukuru ushinzwe iterambere ry’ubworoz muri Minisiteri y’Ubuhinzi n’Ubworozi (MINAGRI) avuga ko kwishyira hamwe kw’aba bavura amatungo ari ingenzi mu iterambere ry’ubworozi mu Rwanda, akabasaba gukomeza kunoza umwuga bashyize hamwe.

Ndorimana yatangaje ko ari ngombwa ko abavuzi b’amatungo bajya bahora begera aborozi kugira babashe kwita ku matungo yabo.

Ati: “Igihugu kibahanze amaso, rero turashaka ko dufatanyije tube hafi umworozi, kumufasha kugira ngo ubworozi arimo bumutunge kandi bumukize. Ntitugende tugiye kuvura ahubwo tukamufasha kwirinda indwara bivuze ngo turamuherekeza mu buryo yoroye hirindwa indwara z’amatungo, umuveterineri ntabonwe nk’uje kuvura gusa.”

Kugeza ubu mu Rwanda hari abavuzi b’amatungo ba kinyamwuga barenga 4 727 muri bo abakorera Leta ni 12 % mu gihe 88% ari abikorera.

Minisiteri y’Ubuhinzi n’Ubworozi ivuga ko binyuze mu mushinga wo guteza ubworozi bw’inka zitanga umukamo wa RDDP yashyigikiye iki kimina cy’abavuzi b’amatungo kugira ngo gitangire na bo bishakamo ubushobozi.

Ni ikimina kimaze umwaka kibayeho kigizwe n’abanyamuryango 30 aho Minisiteri y’Ubuhinzi n’ubworozi ishishikariza abavuzi b’amatungo gukomeza kwibumbira mu rugaga rw’abavuzi b’amatungo no kwibumbira muri iki kimina ngo biteze imbere.

  • ZIGAMA THEONESTE
  • Gashyantare 12, 2024
  • Hashize ibyumweru 3
TANGA IGITEKEREZO
Andika igitekerezo

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE