18°C , Partly sunny | Kigali-Rwanda

Hari abasanga hakwiye gushyirwaho ikigo kigisha abafite ingo n’abagiye kurushinga

Yanditswe na Mutungirehe Samuel

Ku ya 17-01-2020 saa 04:57:44
Kwizera Emmanuel, Umuvugabutumwa usanzwe atanga ibiganiro ku muryango nyarwanda avuga ko hakwiye gushyirwaho ikigo kigisha abagiye kurushinga

Umuvugabutumwa Kwizera Emmanuel, yatangaje ko ashingiye ku bibazo abona mu miryango mu Rwanda n’icyagira uruhare mu kubikemura, hakwiye gushyirwaho ikigo kigisha abagiye kurushinga n’abubatse ingo.

Ibyo ngo byabafasha kumenya ubumenyi ubwo ari bwo bwose ugiye kurushinga afite, ubundi akeneye mu kubaka urugo ruzima nk’uko bimusaba kwiga amashuri ahambaye kugira ngo agere ku mwanya w’ubuyobozi bw’ikigo.

Kwizera yasobanuye ko yaje kureba asanga urwego rw’ubuzima rusuzugurwa ari urugo, akibaza igituma abantu bafata umwanya biga ubumenyi bwo hanze ariko ntibagire uwo bafata biga imibanire hagati mu muryango.

Ati “Mwibaze imyaka abantu bafata biga ubuganga kugira ngo ube umuganga bakwemere baguhe akazi; wibaze imyaka bigufata kugira ngo ube umuyobozi w’ikigo, ni imyaka ntekereza itari munsi ya 17. Ariko muzarebe, igihe gito umuntu ashobora kumara yiga ni igihe ajya kwiga inyigisho zo kubaka urugo.

Ibintu by’urugo ni byo bintu twiga ubwira padiri cyangwa pasiteri ngo ‘Gira vuba nge gutanga ubutumire bw’ubukwe’. Ushobora kuba uzi gukora igenamigambi cyangwa ubuyobozi bw’ikintu n’uburyo bwo kuyobora ariko wagera mu rugo ugasanga nta na rimwe uricarana n’umugore wawe ngo mukore igenamigambi ry’urugo, amafaranga ntimunamenya n’igihe ashiriye.

Aha ni ho Kwizera ahera ajya inama ku cyakorwa kikagira uruhare runini mu mibanire myiza y’ingo.

Ati “Inama ya mbere najya, mureke duhe agaciro ibintu by’urugo, tubyige kuko hari ibibazo wibwira ngo barabizi nyamara batabizi. Ibintu by’urugo ni ibintu dushobora gushyiramo ikigo, abantu bakabyiga nk’uko twiga ubuganga. Urugo ruruta ikigo runaka, ni rwo rwego rugoranye, utakegura ngo abandi bayobore, ugomba gushaka uko urubamo ariko ni byo bintu tutiga.”

Yabwiye abapasiteri nabo kujya batanga inyigisho ku bantu bose batarebye ku muntu bagiye kwigisha n’urwego agezeho kuko urugo rusaba ubumenyi butandukanye n’ubwo umuyobozi aba asabwa ku mwanya runaka.

Ati “Wibwira ko umuntu yize muri kaminuza ya mbere ku Isi ariko abantu benshi ingo zisenyukana ni abantu bafite urwego ruri hejuru, amashuri akomeye mu kuyobora ibigo n’imibanire y’abantu. Mureke tubishakire irindi nzira, yaba amatorero na Leta, twigishe ibintu by’ingo tutabikinisha.”

Umunyamategeko akaba n’umushinjacyaha ku rwego rw’igihugu, Wibabara Charity, na we yemeza ko icyo kigo hari akamaro cyaba gifite kuko ibibazo byose byo mu rugo biba ari ibibazo by’igihugu.

Ati “Cyane rwose, byajyaga biba ariko ugasanga wenda umwanya bihawe ni mutoya, abantu bahawe ayo mahugurwa ari uko bagiye gushaka kandi ubundi umwana yakabaye avuga ategurwa kuzaba umugore mwiza, umugabo mwiza, kugira za ndangagaciro zizubaka urugo. Icyo kigo gishobora kubaho ariko ntigihagije kuko n’ubundi birahera ku muryango; kuko icyo kigo kizagira amasaha yacyo ariko reka buri muntu wese, ari uwashatse ari ufite abana, ari utabafite yumve ko ari inshingano zo kurema umuryango mwiza kugira ngo tugire igihugu kiza.”

Minisitiri w’Uburinganire n’Iterambere ry’Umuryango Nyirahabimana Solina, yavuze ko inzego zose zigomba gufatanyiriza hamwe kugira ngo hubakwe umuryango nyarwanda nk’ishingiro kamere ry’umuryango mugari Nyarwanda.

Ati “Polititki zirazwi, ibyifuzo birazwi, ariko dukore ku buryo bwimbitse, ku buryo bufite intego zo kubaka umuryango kubera ko nta bwo twakwitega igihugu gitekanye umuryango udatekanye.”

Yaboneyeho gusaba abafatanyabikorwa b’amadini kwibuka ko sosiyete yahindutse, abagabo hari uko bari babayeho n’abagore hari uko babayeho ariko uyu munsi byahindutse bakwiye kubimenyesha abayoboke babo kugira ngo bamenye uburinganire icyo ari cyo.

Si aba gusa babona hakwiye inyigisho zihamye kuko bagiye kurushinga, mu mpera z’umwaka ushize, Umuryango utegamiye kuri Leta ushinzwe ibikorwa byo kurengera uburenganzira bw’umugore n’ubw’umwana no kurwanya ihohoterwa n’imirire mibi, FVA, nawo wagaragaje ko abanyamabanga nshingwabikorwa b’imirenge bakwiye guhabwa ababunganira mu kwigisha abagiye kurushinga kuko akenshi inyigisho bahabwa ziganje mu mategeko n’uburyo butandukanye bw’amasezerano ku mitungo, ivangamutungo n’ivanguramutungo.

Umwanditsi:

Mutungirehe Samuel

Tanga Igitekerezo

Email yanyu ntigaragazwa ku rubuga. Amazina na Email ni ngombwa.