Umuvunyi: Umutungo w’Ishyaka ugomba gucungwa neza kuko ari uwa rubanda

Yanditswe na Kayira Etienne

Ku ya 19-10-2019 saa 17:14:47
Madamu Mwiseneza Jeanne D'Arc ushinzwe ishami ry'imenyekanishamutungo mu Rwego w'Umuvunyi (Foto NFPO)

Mwiseneza Jeanne D’Arc, umukozi w’Urwego rw’Umuvunyi ushinzwe ishami ry’Iyandikishamutungo, yatangaje ko umutungo w’Ishyaka ugomba gucungwa neza kuko ari umutungo wa rubanda ndetse ukaba n’umutungo w’Igihugu.

Ibi Madamu Mwiseneza yabitangaje ubwo yahuguraga abagize urwego rushinzwe igenzura ry’umutungo mu mutwe wa politiki, amahugurwa yateguwe ku bufatanye bw’Ihuriro ry’Igihugu Nyunguranabitekerezo ry’Imitwe ya Politiki (NFPO) n’Urwego w’Igihugu rw’Imiyoborere, RGB.

Mu kiganiro n’abanyamakuru Jeanne D’Arc Mwiseneza yagize ati “Urwego rw’Umuvunyi ni rwo rugenzura uburyo amashyaka ya politiki akoresha umutungo. Mu igenzura ryo mu myaka yashize igihe bakorerwaga igenzura, ahanini ayo makosa wabonaga hamwe na hamwe aterwa n’uko nta bakozi bifitiye ubumenyi bwo gukora neza ibaruramutungo wabo. Ariko nyuma y’inama twagiye tubagira ubona hari intambwe nziza igenda iterwa mu gukosora aho bari baranditse nabi. Impamvu iri genzura rikorwa ni uko umutungo w’ishyaka ari umutungo wa rubanda, ukaba n’umutungo w’Igihugu.”

Mwiseneza ushinzwe ishami ry’Imenyekanishamutungo mu Rwego rw’Umuvunyi ubwo yahuguraga abagize urwo rwego rushinzwe igenzura mu mitwe ya poritiki, yabanje kugeza ku bari bayitabiriye inshingano z’urwego akorera ati “Urwego rw’Umuvunyi rugenzura buri mwaka n’igihe cyose bibaye ngombwa uko umutungo w’Umutwe wa politiki wabonetse n’uko wakoreshejwe. Imitwe yagenzuwe ihabwa raporo y’ibyavuye mu igenzura igaragaza n’inama zatanzwe n’Urwego rw’Umuvunyi. Kopi yayo ihabwa Sena n’Urwego rufite iyandikwa ry’imitwe ya politiki mu nshingano zarwo.”

Mu igenzura ry’umutungo rikorwa n’Urwego rw’Umuvunyi buri mwaka rubibwirijwe cyangwa rubisabwe n’Urwego rufite iyandikwa ry’Imitwe ya politiki mu nshingano, bityo umutwe wa politiki ngo ugahabwa ibimenyetso n’ibisobanuro bikenewe n’Urwego, bijyanye n’igenzura rikorewe umutungo.

Muri ayo mahugurwa Madamu Mwiseneza yerekanye ibyagaragaye mu igenzura ryakozwe kuva mu 2014-2018. Ati “Mu mwaka wa 2014-2015, amakosa yagiye agaragara mu mitwe ya politiki imwe n’imwe, ni ibitabo by’imitungo bitubahirije umwaka w’ingengo y’imari. Ahandi wasangaga hari ibikoresho byaguzwe bitamenyekanishijwe, ahandi ugasanga hari amafaranga yagurijwe abayobozi bamwe mu mashyaka nta mpapuro zibisobanura.”

Aya makosa yagaragaye, abakozi b’Urwego rw’Umuvunyi bavuze ko aterwa no kugira abakozi batabifitiye ubumenyi, ari yo mpamvu bagiriye inama Imitwe ya politiki kugira nibura umukozi umwe uzi ibijyanye no gucunga umutungo.

Mu mwaka wa 2015-2016 ngo amakosa yagaragaye mu igenzura yari yiganjemo kuzuza nabi ibitabo by’icungamutungo birimo kwitiranya konti, kwandika ikintu mu mwanya utari uwacyo. Hagaragaye kandi imicungire mibi y’umutungo nko gukura amafaranga kuri konti n’abantu batandukanye, ngo ntihagaragazwe uburyo n’icyo yakoreshejwe.

Mu 2016-2017 ngo hakozwe amakosa arimo kwandika amafaranga menshi yakoreshejwe, kutubahiriza umwaka w’ingengo y’imari, kubura impapuro zisobanura amafaranga yakoreshejwe, no kudakoresha ishusho yabugenewe ya raporo y’icungamutungo.

Urwego rw’Umuvunyi mu mahugurwa rwahaye abatorewe kugenzura umutungo mu mitwe ya politiki, rwabagiriye inama yo kuzirikana kwandika neza amafaranga yose uko azaba yinjiye n’uko asohotse bakagaragaza icyo yakoze kandi ibitabo bikuzuzwa neza bakanatangira raporo ku gihe. Muri izi raporo banagaragazaga amazina y’Imitwe ya politiki yakoze ayo makosa, ariko hagamijwe kuyerekana ngo bazayirinde mu myaka itaha.

Asoza ikiganiro, Mwiseneza Jeanne D’Arc ati “Kumenyekanisha umutungo w’Ishyaka uko wabonetse n’uko wakoreshejwe ni inshingano za buri shyaka ndetse no gutanga ibimenyetso by’uko wakoreshejwe”. Ubufatanye bw’inzego bireba arizo NFPO, RGB n’Urwego rw’Umuvunyi ni ngombwa kuko ari umutungo wa rubanda bityo ukaba n’umutungo w’Igihugu.

Umwanditsi:

Kayira Etienne

Tanga Igitekerezo

Email yanyu ntigaragazwa ku rubuga. Amazina na Email ni ngombwa.