22°C , Partly sunny | Kigali-Rwanda

Sena yagaragaje ibyo yakoze mu myaka umunane ishize

Yanditswe na Imvaho Nshya

Ku ya 08-10-2019 saa 18:22:33
Perezida wa Sena Bernard Makuza

Abasenateri basoje manda barishimira ko bujuje neza inshingano batorewe n’Abanyarwanda kuva iyi manda yatangira kuva muri 2011.

Abasenateri 18 bazasoza ku wa 10 Ukwakira 2019, mu myaka umunani ishize hatowe imyanzuro 723 ishyirwa mu bikorwa ku rugero rwa 89%.

Iyo Sena itoye imyanzuro iyishyikiriza Guverinoma, akaba ari yo ikurikirana ko ishyirwa mu bikorwa hanyuma ikagarurira Sena raporo y’uko iyo myanzuro yashyizwe mu bikorwa.

Ni bimwe mu byatangajwe kuri uyu wa 8 Ukwakira 2019 na Perezida wa Sena Bernard Makuza, mu kiganiro yagiranye n’abanyamakuru cyabere i Kigali mu Ngoro y’Inteko Ishinga Amategeko y’u Rwanda, aho we na ba Visi Perezida na ba Perezida ba za Komisiyo za Sena bashyize ahagaragara ibyo Abasenateri bagezeho mu myaka umunani bamaze bakora.

Yagize ati: «Sena yabayeho kuva mu 2003 ubwo twatoraga Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda, yahawe inshingano zihariye ariko hari n’izo isangiye n’Umutwe w’Abadepite. Inshingano y’umwihariko ya Sena ni iyo kugenzura iyubahirizwa ry’amahame remezo avugwa mu ngingo ya 10 n’ibiteganywa mu ngingo ya 56 n’iya 57 z’Itegeko Nshinga no kugenzura imikorere y’imitwe ya poritiki.

Izindi nshingano ni ukwemeza ishyirwaho ry’abayobozi, uburyo buteganywa n’amategeko, Sena igomba gutanga ibitekerezo byayo ku mushinga w’Ingengo y’Imari mbere y’uko wemezwa n’Umutwe w’Abadepite no kwakira inyandiko zimenyekanisha imitungo y’Urwego rw’Umuvunyi.»

Perezida wa Sena Makuza Bernard(hagati) ari hamwe ba Visi Perezida Jeanne d’Arc Gakuba(ibumoso) na Fatou Harelimana(iburyo) mu kiganiro n’abanyamakuru ku wa 08 Ukwakira 2019(Regis M)

Senateri Makuza yibukije ko inshingano bahuriyeho n’Abadepite ari ugusuzuma no gutora amategeko, kumenya no kugenzura ibikorwa bya Guverinoma ndetse no guhagararira abaturage.

Ati : «Mu gutora amategeko, Sena nta bwo ifite ububasha bwo gutangiza umushinga w’itegeko, keretse umushinga w’Itegeko Ngenga ureba imikorere ya Sena.»

Kuri ngingo y’ibyakozwe na Sena muri manda irimo igana ku musozo, Perezida wa Sena Makuza yagize ati: “Mu rwego rwo guhagararira abaturage, muri iyi manda, Sena yakiriye kandi isuzuma ubusabe bw’Abanyarwanda ku ivugurwa ry’ingingo ya 101 y’Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda ryo ku 04 Kamena 2003. Sena yemeje ubusabe n’ibitekerezo byatanzwe biza no gutorwa muri Referandumu yo muri 2015. Muri manda ya kabiri Sena yakoze ibikorwa 13 bigamije kureba uko amahame remezo yose yubahirizwa, ikaba yarabikoze isura kandi ikaganira n’inzego zitandukanye n’abaturage kandi yagiranye ibiganiro n’Ihuriro ry’Igihugu Nyunguranabitekerezo ry’Imitwe ya Poritiki yemewe mu Rwanda, irayisura yose hagamijwe kugenzura iyubahirizwa ry’amahame remezo.”

Mu rwego rwo kugenzura amahame remezo, Sena nanone ngo yashyize mu bikorwa iyi nshingano itangaza ubushakashatsi bubiri ari bwo bushakashatsi ku ihame remezo ryo gushaka buri gihe umuti w’ibibazo mu nzira y’ibiganiro n’ubwumvikane busesuye, hakorwa n’ubushakashatsi ku miterere y’ihakana n’ipfobya rya Jenoside yakorewe Abatutsi bibera mu mahanga n’ingamba zo kubirwanya.

Ku nshingano ijyanye no gutora amategeko, Sena yatoye amategeko 270 arimo 129 ajyanye n’inkingi y’imiyoborere, 98 ajyanye n’ubukungu n’imari na 43 ajyanye n’imibereho myiza y’abaturage. Yakoze ibikorwa 55 bijyanye no kumenya no kugenzura ibikorwa n’imikorere bya Guverinoma, inungurana ibitekerezo n’abahagarariye Guverinoma inshuro 33.

Perezida wa Sena Bernard Makuza yakomeje agira ati: “Ku bijyanye n’inshingano yo kwemeza abayobozi mu nzego za Leta, Sena yemeje abayobozi 254 barimo abakomiseri muri za Komisiyo zitandukanye, abayobozi mu bigo bya Leta n’abakuru b’intara, Perezida na ba Visi Perezida mu Rukiko rw’Ikirenga, abayobozi mu nzego z’ubucamanza n’abacamanza ndetse n’abahagarariye u Rwanda mu mahanga”.

Ku bijyanye no gutsura umubano n’izindi Nteko zishinga Amategeko, Abasenateri bakoze ingendo mu bindi bihugu hamwe no guteza imbere ibikorwa bya dipolomasi ikorwa n’Inteko Ishinga Amategeko, bitabira n’inama n’ibiganiro mpuzamahanga aho byababereye umwanya mwiza wo kugaragaza isura nyakuri y’u Rwanda mu nzego z’ubuzima bw’igihugu.

Ku itariki 10 Ukwakira 2019, Abasenateri 18 bazasoza manda y’imyaka umunani nk’uko biteganywa n’Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda ryo muri 2003 uko ryavuguruwe muri 2015.

Kubera ko Sena idaseswa, hari Abasenateri 6 bazakomeza muri Sena ariko bakazasoza manda yabo mu mwaka utaha. Muri iyi myaka 8 ishize Sena yakoresheje Ingengo y’Imari ya miriyari 23 z’amafaranga y’u Rwanda.

Senateri Tito Rutaremara ari muri ba Senateri bari mu kiganiro kigaragaza ibyo Sena yagezeho muri manda y’imyaka 8 isojwe

Umwanditsi:

Imvaho Nshya

Tanga Igitekerezo

Email yanyu ntigaragazwa ku rubuga. Amazina na Email ni ngombwa.