21°C , Partly cloudy | Kigali-Rwanda

Menya imitunganyirize n’imitangire y’amasoko ya Leta (igice cya kabiri)

Yanditswe na Habimana Augustin

Ku ya 29-10-2018 saa 17:54:20

 

Habimana Augustin

Leta ikora kandi yubaka ibikorwa byinshi birimo ibikorwa-remezo nk’imihanda, amashuri, amavuriro, inganda, amazu inzego zayo zikoreramo, igakenera ibikoresho binyuranye na serivisi byose bikorwa n’abikorera binyuze mu masoko atangwa hakozwe ipiganwa.

Iyo ipiganwa ry’amasoko ya Leta rikozwe neza kandi mu mucyo, Leta irahendukirwa kandi ikabona na serivisi nziza bityo abaturage n’Igihugu bakahungukira. Ariko iyo amasoko ya Leta atanzwe nabi cyangwa akazamo ruswa, abaturage n’igihugu barahahombere, kuko batabona serivisi nziza, ibyasabwe bigakorwa nabi, ntibishobore kumara igihe kirekire, amafaranga menshi akanyerezwa akajya mu mifuka y’abantu ku giti cyabo.

Ni muri urwo rwego itegeko rigenga amasoko ya Leta ryariho ryahinduwe kugira ngo hanozwe imitunganyirize n’imitangire y’amasoko ya Leta cyane cyane hifashishijwe ikoranabuhanga, hagamije kurushaho gukorera mu mucyo, hanitabwa ku guteza imbere iby’iwacu.

Mu gice cya mbere k’iyi nyandiko, twabagejejeho ibikubiye mu Itegeko n° 62/2018 ryo ku wa 25/08/2018 rigenga amasoko ya Leta, twibanda cyane cyane ku bijyanye n’ibirebwa n’iri tegeko, amahame agenderwaho mu gutanga amasoko ya Leta, akanama k’amasoko n’ak’ubujurire n’ibanga mu bijyanye no gutanga amasoko ya Leta.

Muri iyi nyandiko turibanda ku bwoko bw’amasoko ya Leta, uburyo bukoreshwa mu kuyatanga, ibyo upiganwa agomba kuba yujuje kugira ngo ahabwe isoko, gukumira ruswa n’abemerewe gupiganirwa amasoko ya Leta.

Nk’uko ingingo ya 19 y’iri tegeko ibiteganya, mu bwoko bw’amasoko ya Leta harimo amasoko y’imirimo; amasoko y’ibicuruzwa cyangwa ibigemurwa; amasoko ya serivisi z’impuguke; amasoko ya serivisi zitari iz’impuguke.

Uburyo bukoreshwa mu gutanga amasoko ya Leta

Mu buryo bukoreshwa mu masoko ya Leta harimo ipiganwa ribimburiwe n’ijonjora; ipiganwa rigenewe abapiganwa bake; gusaba ibiciro; gutanga isoko nta piganwa ribayeho cyangwa ubwumvikane butaziguye; uburyo bw’inzira ngufi; reji; gukoresha abaturage; ipiganwa mu byiciro bibiri.

Ipiganwa ribimburiwe n’ijonjora rikoreshwa mu gihe hagomba gutangwa isoko ry’imirimo rinini cyangwa ry’urusobe hakenewe kugurwa ibintu bifite agaciro kari hejuru cyane cyangwa biteye ku buryo bw’urusobe.

Ipiganwa rigenewe abapiganwa bake rireba gusa abapiganwa bagaragara ku nyandiko ibatumira. Gusaba ibiciro ni igihe urwego rutanga isoko rushobora gusaba ibiciro biturutse mu bapiganwa batari munsi ya batatu (3) nibura aho bishoboka. Urwego rutanga isoko rushobora kandi kubona ibicuruzwa cyangwa ibigemurwa, imirimo, serivisi z’impuguke n’izitari iz’impuguke nta piganwa ribaye rusabye gusa ibiciro umuntu umwe ubifitiye ubushobozi. Uburyo bw’inzira ngufi ni uburyo bwo gutanga isoko rifite agaciro kari hagati y’umubare ntarengwa ku buryo bwo gutanga isoko hakoreshejwe gusaba ibiciro n’umubare wemewe ntarengwa ku buryo bw’ipiganwa ry’imbere mu gihugu, bushobora kuba ipiganwa ry’imbere mu gihugu risesuye cyangwa rigenewe abapiganwa bake, mu gihe gutegura inyandiko z’ipiganwa byoroshye kandi ikigamijwe kitarangwa n’imiterere ya tekiniki ihambaye.

Ku bijyanye na Reji ni igihe Isoko rya Leta rishobora gukorwa n’abakozi bwite ba Leta bakoresheje ibikoresho bya Leta. Naho mu gukoresha abaturage ni igihe Abaturage bagenewe igikorwa bashobora kugira uruhare mu gutanga serivisi zitari iz’impuguke mu buryo busobanurwa n’amabwiriza agenga amasoko ya Leta. Mu gutanga isoko mu byiciro bibiri, mu kiciro cya mbere urwego rutanga isoko rutegura igitabo kerekana uburyo ipiganwa rikorwa rusaba inyandiko y’ipiganwa ijyanye na tekiniki, ubwiza cyangwa ibindi byihariye biranga ibicuruzwa cyangwa ibigemurwa, imirimo, serivisi z’impuguke n’izitari iz’impuguke byifuzwa, haba mu bijyanye n’ingingo zashyirwa mu masezerano, mu buryo ibintu byatangwamo, aho bikenewe, ubushobozi mu kazi n’ubuhanga muri tekiniki by’abapiganwa. Mu kiciro cya kabiri, urwego rutanga isoko ruhamagara ba nyiri inyandiko z’ipiganwa zatoranyijwe kugira ngo batange inyandiko z’ipiganwa za nyuma zirimo n’ibiciro bishingiye ku bisabwa mu gitabo kerekana uburyo ipiganwa rikorwa kinononsoye.

Ingingo ya 44 yo iteganya ko uhabwa isoko wapiganwe agomba kuba afite abakozi bafite ubushobozi, ibikoresho, uburambe n’amafaranga byatuma akora isoko ripiganirwa; yemererwa n’amategeko gukora amasezerano y’amasoko ya Leta; afite ubwishyu, atari mu gihe k’iseswa, atari mu gihombo, atari mu marembera cyangwa adakurikiranywe n’inzego z’ubutabera; atahejwe cyangwa atahagaritswe mu mirimo y’amasoko ya Leta; yatanze ibyemezo byasabwe bihuje n’ukuri.

Gukumira ruswa

Iri tegeko mu ngingo ya 87 ritegeka ko bibujijwe kwemera kwakira cyangwa gusaba ku buryo buziguye cyangwa butaziguye, guha umukozi cyangwa uwigeze kuba umukozi w’urwego rutanga isoko cyangwa w’urundi rwego rwa Leta ruswa, uko yaba iteye kose, yatuma abogama mu gikorwa cyangwa ikemezo kijyanye n’itangwa ry’amasoko ya Leta.

Akanama gashinzwe gutanga amasoko ya Leta ntikakira inyandiko z’ipiganwa z’uwapiganwe mu gihe agaragaweho ibimenyetso bidashidikanywaho bya ruswa cyangwa by’uburiganya igihe yapiganiraga isoko rya Leta. Urwego rutanga isoko rugomba kwihutira kumumenyesha icyo kemezo mu nyandiko.

Abemerewe gupiganira amasoko ya Leta ni abantu ku giti cyabo n’amasosiyeti bakora umurimo w’ubucuruzi banditswe nk’abacuruzi cyangwa bafite umwuga ukorwa ku buryo bwigenga; amasosiyeti ya Leta n’ibigo bya Leta bikora imirimo y’ubucuruzi iyo ibyo bigo bishobora kugaragaza ko byigenga, haba ku buryo bw’amategeko no ku mutungo kandi ko bikora hakurikijwe ibiteganywa n’amategeko y’ubucuruzi. (biracyaza)

TANGA IGITEKEREZO

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *