22°C , Partly cloudy | Kigali-Rwanda
HABIMANA AUGUSTIN

Inshingano, imiterere, imikorere, ububasha n’umwihariko bya Banki Nkuru y’u Rwanda (Igice cya gatatu)

Yanditswe na HABIMANA AUGUSTIN

Ku ya 14-05-2018 saa 08:23:10

Mu bihugu byose byo ku Isi habaho Banki Nkuru ishinzwe kubungabunga agaciro k’ifaranga rya buri gihugu no gukurikirana ibijyanye n’urwego rw’imari ngo bidahungabanya ubukungu bw’ibyo bihugu. Izo Banki ziba zikurikirana ibikorwa byose bijyanye n’amabanki n’ibigo by’imari ndetse n’ibikorwa by’ivunjisha. Mu Gihugu cyacu izo nshingano n’ubwo bubafasha bifitwe na Banki Nkuru y’u Rwanda.

Nyuma y’aho mu gice cya mbere twabagejejeho amateka n’inshingano za Banki Nkuru y’u Rwanda, mu gice cya kabiri tukabagezaho inzego za BNR zirimo inama y’ubuyobozi, ubuyobozi na Komite ya Politiki y’ifaranga, muri iki gice cya gatatu turabagezaho ibijyanye na Komite y’Ukudahungabana k’Urwego rw’Imari, uko BNR ikorana na Leta n’izindi nzego ndetse n’umwihariko wa BNR.

Komite y’ukudahungabana k’Urwego rw’Imari

 Mu nzego dusanga muri BNR harimo na Komite y’ukudahungabana k’Urwego rw’Imari igizwe n’abantu ikenda (9) bakurikira: Guverineri, ari na we muyobozi wayo; Guverineri Wungirije, ari we muyobozi Wungirije;  abakozi bakuru batatu (3) ba BNR bagenwa na Guverineri (harimo: umukozi ufite inshingano zo mu rwego rwisumbuye mu birebana no kudahungabana kw’imiterere y’imari; umukozi ufite inshingano zo mu rwego rwisumbuye mu birebana n’isesengura rya politiki yerekeye ifaranga; umukozi ufite inshingano zo mu rwego rwisumbuye mu birebana n’ibikorwa bya politiki yerekeye ifaranga) n’ abandi bakozi ba BNR bagenwa na Guverineri bafite ubumenyi, uburambe n’ubuzobere muri urwo rwego.

Nk’uko bikubiye mu ngingo ya 32 y’ Itegeko n° 48/2017 ryo kuwa 23/09/2017 rigenga Banki Nkuru y’u Rwanda, Komite y’ukudahungabana k’Urwego rw’Imari ifite inshingano zirimo  gusuzuma buri gihe no gukora ku buryo inzego z’imari zihora zihamye kandi zidahindagurika;  guteza imbere urwego ruhamye rw’imari mu Rwanda, isesengura inzego z’imari ku buryo buhoraho hitawe ku hantu zikorera; gutahura, gukurikirana no kumenyekanisha ingorane zavuka zirebana n’inzego z’imari kandi ikora ibikenewe kugira ngo ikumire, igabanye cyangwa yoroshye ingorane zavuka; guhosha no gucunga ihungabana ry’imari mu gihe ryabaye.

Uburenganzira bwa BNR bwo gukora amafaranga

BNR ni yo yonyine ifite uburenganzira bwo gukorera Leta inoti n’ibiceri. Ibiranga inoti n’ibiceri bikorwa na BNR bitangazwa mu Igazeti ya Leta ya Repubulika y’u Rwanda. Inoti igira agaciro iyo iriho umukono wa Guverineri na Guverineri Wungirije. Inoti n’ibiceri bikoreshwa muri Repubulika y’u Rwanda bigumana agaciro kabyo kugeza igihe BNR ibihinduriye.

Mu byo BNR ishinzwe kandi harimo imitunganyirize n’imicungire y’isoko ry’ivunjisha. Ni yo ishyiraho amabwiriza rusange agenga iryo soko, ikanakurikirana ko yubahirizwa.

Gucunga Konti za Leta

BNR ni yo ifite inshingano zo gukora imirimo yose yerekeranye no kubika no kubikuza amafaranga ya Leta, kuguza no kwishyura imyenda yayo. Icunga nta kiguzi mu bitabo byayo, konti isanzwe y’isanduku ya Leta hakurikijwe amasezerano igirana na Minisiteri ifite imari mu nshingano zayo. Bisabwe na Minisitiri ufite imari mu nshingano ze, BNR ishobora gufungura izindi konti za Leta zigengwa n’amategeko yihariye.

Gufunga konti z’izindi nzego

BNR ishobora gufungurira no gucungira konti zisanzwe ikigo cya Leta n’inzego za Leta zinyuranye, Banki Nkuru z’ibindi bihugu, imiryango mpuzamahanga cyangwa abahagarariye ibihugu byabo mu Rwanda. Amafaranga ari kuri izo konti ntabyara inyungu.

Gucunga konti z’andi mabanki n’ibigo by’imari

BNR, ikurikije ibisabwa igena, ishobora gufungurira no gucungira konti amabanki cyangwa ibindi bigo by’imari.

Kugena amafaranga atagibwa munsi n’ibigo by’imari na Banki

Nk’uko biteganywa n’ingingo ya 55 y’Itegeko ryavuzwe haruguru, BNR ishobora gutegeka banki n’ibindi bigo by’imari byakira amafaranga ya rubanda guhora bizigamye igipimo kitagibwa munsi cy’amafaranga kigenwa n’amabwiriza ya BNR hashingiwe ku mubare w’amafaranga yose banki cyangwa ikigo k’imari kibikiye rubanda hiyongereyeho indi myenda igomba kwishyurwa na banki cyangwa ikigo bireba.

BNR ishobora guhanisha banki iyo ariyo yose n’ikigo icyo ari cyo cyose cyakira amafaranga ya rubanda kitubahirije guhora gifite igipimo kitagibwa munsi cy’amafaranga ategetswe, ihazabu y’amafaranga ku nyungu ku kigero igena.

Inguzanyo zitangwa na  BNR

BNR ishobora guha amabanki n’ibindi bigo by’imari ishinzwe kugenzura inguzanyo y’igihe gito cyangwa igihe kirekire hakurikijwe imirimo iteganyijwe. Inguzanyo ivugwa mu gika cya mbere k’iyi ngingo itangwa, igomba kuba ifite ingwate ikwiye yemewe na BNR.

Aho BNR itanga raporo

 Nk’uko biteganywa n’ingingo ya 68 y’Itegeko n°48/2017 ryo ku wa 23/09/2017 rigenga Banki Nkuru y’u Rwanda, mu mezi ane (4) akurikira isozwa rya buri mwaka w’ingengo y’imari, Guverineri ageza kuri Perezida wa Repubulika no ku Nteko Ishinga Amategeko imitwe yombi, raporo y’umwaka y’ibyakozwe na BNR harimo imiterere y’umutungo wayo w’uwo mwaka. Ubu buryo bwo gutanga raporo bukaba ari bushya bikaba bizatangira kubahirizwa uyu mwaka w’ingengo y’imari ya 2017/2018 urangiye.

Umwihariko wa BNR

Uretse umwihariko ushingiye ku nshingano zayo, BNR ifite ubuzimagatozi kandi irigenga mu byerekeye imikorere, imiyoborere, imicungire y’abakozi n’imari byayo. Ikindi ni uko BNR idahabwa amabwiriza n’umuntu uwo ari we wese cyangwa urwego urwo ari rwo rwose mu gihe ikoresha ububasha bwayo cyangwa yuzuza inshingano zayo. BNR ntiyandikwa mu gitabo cy’amasosiyete kandi ntirebwa n’amabwiriza agenga ibaruramari rya Leta. Icyakora, BNR ikurikiza amategeko asanzwe y’ibaruramari ry’ubucuruzi kandi mu mirimo yayo y’ubucuruzi igirana n’abandi igengwa n’amategeko y’ubucuruzi mu gihe amabwiriza rusange cyangwa amategeko bwite ayigenga atanyuranya na yo.

 Uwakwifuza kumenya ku buryo burambuye inshingano, imiterere n’imikorere bya Banki Nkuru y’u Rwanda ku buryo burambuye yakwifashisha Itegeko n°48/2017 ryo ku wa 23/09/2017 rigenga Banki Nkuru y’u Rwanda ryasohotse mu Igazeti ya Leta nº 41 yo ku wa 09/10/2017.

TANGA IGITEKEREZO

Leave a Reply

Be the First to Comment!

avatar