22°C , Mostly cloudy with thunderstorms | Kigali-Rwanda
Habimana Augustin

Ibicuruzwa biri mu bubiko bigiye kujya bitangwaho ingwate cyangwa bigurishirizwemo

Yanditswe na HABIMANA AUGUSTIN

Ku ya 13-02-2018 saa 06:03:32

Ibicuruzwa by’ibanze bikomoka ku buhinzi cyangwa amabuye y’agaciro n’ikindi gicuruzwa cyose cyagenwa n’Ikigo k’imari n’imigabane biri mu bubiko byemewe n’amategeko bizajya bitangwaho ingwate muri banki cyangwa  bishobore kugurishwa hifashishijwe inyandiko nyemezabubiko.

Habimana Augustin

Umutwe w’Abadepite, ku wa 28 Ugushyingo 2017 watoye itegeko  n° 58/2017 rigenga inyandiko nyemezabubiko ryasohotse mu Igazeti ya Leta ya Repubulika y’u Rwanda yo ku wa 25 Mutarama 2018.

Nk’uko bisobanurwa mu ngingo ya kabiri y’iryo tegeko, inyandiko nyemezabubiko ni ikimenyetso cy’uko ibicuruzwa by’ibanze bingana gutya kandi bifite ubuziranenge bumeze gutya byabikijwe mu bubiko bw’ibicuruzwa n’uwashyize ibicuruzwa by’ibanze mu bubiko bw’ibicuruzwa uzwi.

Umuntu wese ucunga ububiko bw’ibicuruzwa wifuza gutanga inyandiko nyemezabubiko agomba kubisaba Ikigo k’imari n’imigabane. Iyo nyandiko ishobora gucuruzwa cyangwa nticuruzwe.

Inyandiko nyemezabubiko yakozwe mu buryo bwemewe n’amategeko igomba kuba igizwe n’amasezerano afite agaciro ucunga ububiko bw’ibicuruzwa yagiranye n’uwashyize ibicuruzwa by’ibanze mu bubiko bw’ibicuruzwa nk’ikimenyetso cy’uko uyifite afite uburenganzira budasangirwa ku bicuruzwa by’ibanze kimwe n’ubw’uwo muntu wayihawe.

Nk’uko ingingo zinyuranye z’iryo tegeko ribiteganya, inyandiko nyemezabubiko ifitwe n’umuntu ufite uburenganzira budasangirwa ku bicuruzwa by’ibanze ishobora: gutangwa nk’ingwate mu gusaba inguzanyo cyangwa mu kongera inguzanyo yari isanzweho; gukoreshwa nk’ingwate mu kwishyura umwenda usanzweho cyangwa igice cyawo; gukoreshwa nk’ikimenyetso gifatika cyo gushimangira amasezerano yabayeho mbere.

Inyandiko nyemezabubiko yandikwamo nibura iby’ingenzi bikurikira: izina n’aderesi ifatika y’ububiko bw’ibicuruzwa; ibisobanuro by’aho ububiko bw’ibicuruzwa by’ibanze bibitsemo buherereye; amazina ya nyir’ibicuruzwa by’ibanze byabikijwe; amazina y’umuntu wakiriye akanabika  ibicuruzwa by’ibanze; inomero   y’inyandiko nyemezabubiko  n’itariki yatangiweho; inyandiko igaragaza ko  ibicuruzwa by’ibanze bizahabwa ufite inyandiko nyemezabubiko; inyandiko igaragaza ko ibicuruzwa by’ibanze byakiriwe bizohererezwa nyirabyo cyangwa undi muntu wagenwe; ibisobanuro by’ibiciro by’ububiko bikurikizwa; itariki n’umukono w’umuntu ushinzwe kwakira ibicuruzwa by’ibanze cyangwa umuhagarariye; inyandiko igaragaza amafaranga yishyuwe cyangwa agomba kwishyurwa nyir’ibicuruzwa by’ibanze n’ubwishingire bw’ibicuruzwa by’ibanze byakiriwe; ikemezo cyanditse cy’uko amafaranga yishyuwe mbere yose n’imyenda yasabwe n’uwakiriye ibicuruzwa by’ibanze kugira ngo yishyurwe mbere; ibisobanuro by’ibicuruzwa by’ibanze cyangwa icyo bipfunyitsemo n’amakuru y’ingano, ubuziranenge cyangwa icyiciro; agaciro ku isoko k’ibicuruzwa by’ibanze igihe byabitswaga; izina ry’isosiyete y’ubwishingizi yishingiye ibihombo nk’uko byagasabwe n’Ikigo; ikigaragaza ko inyandiko nyemezabubiko icuruzwa cyangwa idacuruzwa. Iyo ibicuruzwa by’ibanze byabikijwe na nyir’ububiko bw’ibicuruzwa bigaragazwa ku nyandiko nyemezabubiko.

Inyandiko nyemezabubiko icuruzwa ishobora guhererekanywa abandi bantu ishyirwaho umukono inyuma ikanatangwa.  Ihererekanywa ryemewe ry’inyandiko nyemezabubiko icuruzwa rituma uburenganzira ku mutungo bwose bujyanye n’ibyo bicuruzwa by’ibanze biyigaragaraho buhabwa uweguriwe inyandiko nyemezabubiko.

Umuntu ucurujweho inyandiko nyemezabubiko icuruzwa binyuze mu nzira zemewe aba afite uburenganzira bukurikira: uburenganzira ku mutungo w’inyandiko nyemezabubiko ; uburenganzira ku mutungo w’ibicuruzwa by’ibanze, harimo n’ubwo kwemeza ibikorwa byemezwa n’uwashyize ibicuruzwa by’ibanze mu bubiko bw’ibicuruzwa ndetse bikandikwa ku nyandiko nyemezabubiko; uburenganzira bwose butangwa n’itegeko rigenga Ikigo cyangwa kutisubiraho, harimo uburenganzira ku bicuruzwa by’ibanze byahawe ucunga ububiko bw’ibicuruzwa nyuma y’itangwa ry’ inyandiko nyemezabubiko; uburenganzira ku kubahirizwa kw’inshingano z’ucunga ububiko bw’ibicuruzwa zo kubika cyangwa gutanga ibicuruzwa by’ibanze hakurikijwe ibigaragara mu nyandiko nyemezabubiko ndetse n’andi masezerano y’ububiko bifitanye isano atavuguruzwa cyangwa atarangwamo ikibazo n’ucunga ububiko bw’ibicuruzwa, usibye ibigaragara mu nyandiko nyemezabubiko cyangwa mu masezerano y’ububiko cyangwa muri iri tegeko.

Ku bijyanye n’inyandiko nyemezabubiko idacuruzwa, umuntu uhawe ibicuruzwa by’ibanze bigaragara ku nyandiko nyemezabubiko idacuruzwa ahita abona uburenganzira ku mutungo bw’uwatanze inyandiko nyemezabubiko y’ibicuruzwa by’ibanze ndetse n’uburenganzira bwo kubitsa ucunga ububiko bw’ibicuruzwa inyandiko nyemezabubiko cyangwa kopi yayo cyangwa ubwo kumenyesha mu nyandiko ucunga ububiko bw’ibicuruzwa ibijyanye n’ihererekanya.

Uweguriwe inyandiko nyemezabubiko agira inyungu zo kuba ucunga ububiko bw’ibicuruzwa afite inshingano zo kumubikira ibicuruzwa by’ibanze mu bubiko bw’ibicuruzwa hakurikijwe ibigaragara mu nyandiko nyemezabubiko nyuma yo kumugaragariza ihererekanya ry’ibicuruzwa by’ibanze no kumumenyesha binyuze mu nyandiko ibijyanye n’iryo hererekanya ndetse no kumuha umwanya uhagije wo kugenzura iryo hererekanya.

Uwakwifuza kumenya byinshi ku bijyanye n’itegurwa, ikoreshwa ry’inyandiko nyemezabubiko, imicungire y’ububiko ndetse n’ibyaha n’ibihano ku muntu utubahirije ibiteganywa, yasoma itegeko  n° 58/2017 ryo ku wa 21/1/2018  rigenga inyandiko nyemezabubiko ryasohotse mu Igazeti ya Leta ya Repubulika y’u Rwanda yo ku wa 25 Mutarama 2018.

 

TANGA IGITEKEREZO

Leave a Reply

Be the First to Comment!

avatar