17°C , Partly cloudy | Kigali-Rwanda

2019/2020: Ihuriro ry’imitwe ya Politiki rizakoresha ingengo y’imari ingana na Miriyoni zisaga 400

Yanditswe na SEZIBERA ANSELME

Ku ya 28-06-2019 saa 07:38:25
Abagize ihuriro ry'imitwe ya Politiki bagaragarijwe ibiibandwaho mu ngengo y'imari ya 2019-2020 (Foto Sezibera)

Ihuriro Nyunguranabitekerezo ry’Imitwe ya Politiki (NFPO) ryagaragaje ingengo y’imari ingana na 447 315 648 z’amafaranga y’u Rwanda azifashishwa mu bikorwa bitandukanye byashyizwe mu igenamigambi ry’umwaka wa 2019/2020 ugomba gutangirana n’ukwezi kwa Nyakanga.

Byatangarijwe mu nama rusange y’Ihuriro nyunguranabitekerezo ry’imitwe ya Politiki (NFPO)  yabaye ku wa 27 Kamena 2019 ryari rigamije kwiga ku ngingo zitandukanye harimo no gusuzuma hanemezwa  umushinga w’igenamigambi ry’ibikorwa by’Ihuriro n’uw’ingengo y’imari y’umwaka wa 2019/2020.

Umunyamabanga Nshingwabikorwa wa NFPO Burasanzwe Oswald, avuga ko hashingiwe ku mategeko agenga Ihuriro hari ibikorwa byateganyijwe ariko byose bishingiye ku igenamigambi ryemejwe mu 2016, harimo guteza imbere ibiganiro nyunguranabitekerezo bya politiki, kubaka ubushobozi bw’imitwe ya politiki no guteza imbere uwo mwuga, guteza imbere ihuriro no gutanga serivisi nziza.

Burasanzwe atangaza ko iyo mirongo migari ari yo NFPO yagenderagaho kuva mu 2016 kugera ubu ng’ubu. Ati: “Ariya mafaranga yose azadufasha mu bikorwa byose bimaze kuvugwa hari miriyoni 44 zizakoreshwa mu gice cya mbere cyo guteza imbere ibiganiro nyunguranabitekerezo bya politiki n’ubumwe bw’igihugu. Hakaba miriyoni 131 zihwanye na 29% zizakoreshwa mu kongerera ubushobozi imitwe ya politiki, hanyuma andi mafaranga angana na 60% by’ingengo y’imari yose akazakoreshwa mu guteza imbere ihuriro no gutanga serivisi nziza”.

Nk’uko abisobanurira inama rusange ya NFPO, guteza imbere ibiganiro nyunguranabitekerezo n’amahugurwa atandukanye, bishingiye ku kubaka demokarasi ishingiye ku bwumvikane, iterambere ry’umwuga n’uburere mboneragihugu, ihuriro rikagira n’inshingano zo gukemura amakimbirane yavuka mu mutwe wa politiki.

Burasanzwe avuga ko inkunga izakomeza gufasha imitwe ya politiki mu kongererwa ubushobozi ingana na miriyoni 8 kuri buri mutwe wose akaba ari yo yateganyijwe.

Akomeza agaragaza mu buryo burambuye ibikorwa bizagarukwaho mu igenamigambi ry’iyo ngengo y’imari y’uyu mwaka, avuga ko harimo kwitabira kwibuka nacyo ari igikorwa ngarukamwaka kigomba kwitabwaho, harebwa niba amahame agenga indangamyitwarire y’imitwe ya politiki n’abanyapolitiki nabyo bikurikiranwa.

Harimo gutera inkunga imishinga y’amahugurwa yo kongerera ubushobozi imitwe ya politiki iri mu ihuriro, no kongerera ubushobozi abagore bari mu nzego zihariye mu mitwe ya politiki, hakabamo amahugurwa y’abayobozi b’imitwe ya politiki mu nzego z’ibanze z’iyo mitwe ku rwego rw’uturere.

Burasanzwe avuga ko muri uyu mwaka 2019/2020, hateganywa amahugurwa y’urubyiruko mu mujyi wa Kigali no mu ntara y’Amajyaruguru kuko yari amaze igihe adakorwa kubera ubushobozi buke bw’Ihuriro. Avuga ko ikindi giteganywa na NFPO ku bufatanye n’Umuryango w’ubumwe bw’ibihugu by’i Burayi muri Nyakanga 2019, ari uguhugura urubyiruko 22 ruzaba ruhagarariye imitwe ya politiki ruvuye mu bihugu 5 ruzahuzwa n’urwo mu Rwanda 22 ruhagarariye imitwe ya politiki.

Burasanzwe atangaza ko hazakorwa imfashanyigisho igamije gufasha imitwe ya politiki kwigisha abayoboke bayo.

Agaragariza abagize NFPO ko imbogamizi zikigaragara ari uko ingengo y’imari igenerwa urwo rwego ikiri nke kubera amikoro y’igihugu na gahunda zitandukanye nyinshi gifite bigatuma gahunda zimwe zitagerwaho uko bigomba, ariko mu gushaka ibisubizo bari kwegera abafatanyabikorwa barimo UNDP ikomeje kubizeza inkunga nk’uko bisanzwe aho bishoboka.

Abagize ihuriro basabye ko hakorwa ibishoboka mu gutegura neza ibikorwa biteganywa uyu mwaka kugira ngo ntihazabeho ikiburizwamo aho bari bamaze kugaragarizwa ko amahugurwa azashyirwamo ingufu kurusha gukurikirana amatora y’Abasenateri ateganywa imbere.

Burasanzwe yagize ati: “Mu gukurikirana amatora y’Abasenateri nk’indorerezi zacu NFPO, byasaba hafi miriyoni 18 ariko turushijeho gutegura amahugurwa y’urubyiruko ashobora byibuze kwitabirwa ku kigero cya 88%, aho ni ho tuzareba cyane kuko ahandi tutabishobora”.

Hon. Sheikh Harerimana Musa Fazili uhagarariye umutwe wa PDI yifuje ko igikorwa cyo gukurikirana amatora y’Abasenateri kiri imbere nk’indorerezi byahabwa agaciro kuko ari igikorwa cya politiki kandi gikwiye kwitabirwa kikaba cyanashoboka kidasabye ingengo y’imari nyinshi mu gihe byibuze buri mutwe wahagararirwa n’umubare muke.

Ibyo byanashimangiwe n’Umunyamabanga mukuru w’Umuryango RPF-Inkotanyi Ngarambe Francois wasabye ko ibikorwa byombi byaba iby’amahugurwa n’iby’amatora byakwitabirwa bidahungabanyije ingengo y’imari NFPO yateganyirijwe, abagira inama yo kwegera abafatanyabikorwa bagiye bafite mu nshingano mu gutegura amatora kugira ngo bagirane ubufatanye kuko buba bukenewe.

Dr. Habineza Frank uhagarariye umutwe wa Politiki uharanira Demokarasi no kurengera ibidukikije (DPGR) we yasabye abagize Ihuriro kugaragarizwa uruhare rw’imitwe ya politiki iwugize mu kongera ingengo y’imari ihuriro NFPO ryakoresha mu kurangiza ibyateganyijwe aho kugira ngo bimwe bibe byabura amafaranga yo gukorwa.

Umuvugizi w’Ihuriro Hon. Mukabunani Christine atanga inama ko ibikorwa bibiri byagarutsweho harimo igikorwa cy’amatora y’Abasenateri ateganyijwe mu kwezi kwa Nzeri 2019 nk’igikorwa gishimangira Demokarasi cyahabwa agaciro NFPO ikakigiramo indorerezi hanyuma ikigendanye n’amahugurwa kigashakirwa uburyo cyakongera kunozwa bihwanye n’ubushobozi iryo huriro rifite ku ngengo y’imari.

Umunyamabanga Nshingwabikorwa Burasanzwe mu gusubiza akaba asanga hari ibibazo bimwe na bimwe byabajijwe bisaba kuba inama rusange ari yo igomba gufata ikemezo ariko kandi ahamya ko ihuriro rigikeneye inkunga y’imitwe ya politiki n’uruhare rwayo mu kugera ku ntego riba ryarateganyije.

Muri rusange hagaragajwe ko mu mwaka wa 2011/2012 Ihuriro ryagenwe ingengo y’imari ingana na miriyoni zikabakaba 700 zikoreshwa mu gikorwa cyo gukurikirana amatora mu gihe uyu mwaka wa 2019/2020 ingengo y’imari ari miriyoni 440, amahugurwa y’urubyiruko ateganywa ku kiciro cya Kigali na Musanze gitegerejweho miriyoni 38 mu gihe igikorwa cy’amatora nacyo gisaba miriyoni 19 agasanga biramutse byemejwe bikanumvikanwaho n’inama rusange byakorwa.

Abagize ihuriro ry’imitwe ya Politiki bagaragarijwe ibiibandwaho mu ngengo y’imari ya 2019-2020 (Foto Sezibera)

TANGA IGITEKEREZO

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *